جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٦٤
اين آيه نيز درباره يهود بنى نضير است و خداوند در آن حكم غنايم به دست آمده از آنان را بيان مىكند.
١. غنايم غزوه بنى نضير، موهبت الهى به پيامبر (ص): «افاءَه» (مصدر افاءَ) به معناى برگرداندن- از «فىء» به معناى رجوع- است. ضمير در «منهم» به يهود بنى نضير برمىگردد و مراد از آن، اموال آنان است. همچنين «ايجاف» (مصدر اوجفتم) به معناى راندن سريع و به اجبار چارپايان، «خيل» به معناى اسبان و «ركاب» به معناى شتران است. معناى آيه اين است كه شما مجاهدان براى به دست آوردن آنچه را خداوند از اموال بنى نضير به پيامبر (ص) باز گرداند و بهاو اختصاص داد، اسبان و شترانى نرانديد (جنگى نكرديد) تا حقى داشته باشيد، بلكه به دليل نزديكى قلعههاى بنى نضير به مدينه، پياده به آنجا رفتيد. ١ اين آيه به مجاهدان يادآور مىشود كه حكم اموالى كه بنى نضير پس از رفتن خود بر جاى گذاشتند، با حكم غنايمى كه خداوند چهار پنجم آن را به آنان مىبخشد و يك پنجم را براى خدا، رسول، ذى القربى، يتيمان، مسكينان و در راه ماندگان باقى مىگذارد، يكسان نيست. همه اين اموال [چنانكه در آيه بعد اشاره مىشود] از آن خدا، پيامبر (ص)، ذى القربى، يتيمان، مساكين و در راه ماندگان است و اين پيامبر است كه آنها را در اين راهها مصرف مىكند. ٢ و ما افاء اللّه على رسوله منهم فما اوجفتم عليه من خيل ولا ركاب ١. الميزان ١٩/ ٢٠٣. ٢. فى ظلال ٨/ ٣٦.
٢. رزمندگان مسلمان، سهيم در غنايم به دست آمده از طريق جنگ و درگيرى با كافران: از «فما اوجفتم عليه من خيل ...» استفاده مىشود كه هرگاه جنگ با تاختن اسب صورت گيرد، غنايم مختص پيامبر (ص) نخواهد بود.
فما اوجفتم عليه من خيل ولا ركاب ٣. پيروزى بر يهود بنى نضير و دستيابى به اموال آنان، در پرتو امداد و نصرت الهى: عبارت «ولكنّ اللّه يسلّط رسله على من يشاء» بدين معناست كه خداوند گاه پيامبرانش را بدون جنگ و تنها با افكندن رعب در دل دشمنانشان، بر آنان مسلّط و پيروز مىكند. ١ خداوند در ماجراى بنىنضير، پيامبرش را همين گونه بر دشمن