محمد و يارانش پدران و مادران ما را كشته‌اند و اينك وارد خانه‌هاى ما مى‌شوند، و اين همان خشم و تعصب جاهلى بود كه وارد دلهاى آنان شده بود. ١ اذ جعل الذين كفروا فى قلوبهم الحميّة حميّة الجاهليّة ١. مجمع البيان ٩- ١٠/ ١٨٩- ١٩٠.
٣. كفر، منشأ تعصب جاهلى مشركان مكه در ماجراى حديبيه: در عبارت «اذ جعل الذين كفروا» به جاى ضمير، اسم ظاهر آمده است تا سبب حكم را نشان دهد؛ ١ يعنى سبب اينكه مشركان مكه در ماجراى حديبيه دلهاى خود را از خشم و تعصب پر كردند، كفر آنان بوده است.
اذ جعل الذين كفروا فى قلوبهم الحميّة حميّة الجاهليّة ١. الميزان ١٨/ ٢٨٩.
٤. نزول آرامش بر پيامبر (ص) و مؤمنان، در قبال تعصب‌ورزى جاهلانه مشركان در حديبيه: ١ جمله «فانزل اللّه ...» نتيجه جمله «اذ جعل الذين كفروا ...» است و نوعى مقابله را مى‌رساند. گويا فرموده: كافران حميّت و تعصب را در دل راه دادند و در مقابل، خداوند سبحان آرامش را بر پيامبر و مؤمنان فرو فرستاد و در نتيجه اطمينان قلب يافتند و خشم و بى‌باكى دشمن سستشان نكرد؛ از خود آرامش و وقار نشان دادند، بدون آنكه نادانى دشمن تحريكشان كند. ٢ فانزل اللّه سكينته على رسوله و على المؤمنين‌ ١. راهنما ١٧/ ٥٧٦. ٢. الميزان ١٨/ ٢٨٩.
٥. تثبيت روح ايمان در وجود پيامبر (ص) و مؤمنان در ماجراى حديبيه: بيشتر مفسران «كلمة التقوى» را «كلمة التوحيد» دانسته‌اند و بر اساس آيه ٢٢ سوره مجادله و آيه ١٧١ سوره نساء، بعيد نيست كه مراد از آن روح ايمان باشد كه به تقوا امر مى‌كند. از اين رو، معناى «و الزمهم كلمة التقوى» اين است كه خداوند روح ايمان را ملازم پيامبر و مؤمنان كرد، به گونه‌اى كه از آنان جدا نشود. ١ از امام صادق (ع) نيز روايت شده كه معناى «كلمة التقوى»، ايمان است. ٢ والزمهم كلمة التقوى‌ ١. الميزان ١٨/ ٢٨٩- ٢٩٠. ٢. نور الثقلين ٧/ ٧٨.
٦. پيامبر (ص) و مؤمنان، شايسته‌ترين انسانها براى برخوردارى از روح ايمان: پيامبر (ص) و مؤمنان به دليل انجام اعمال‌