جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣١٦
١. بدگمانى به خدا، عامل اصلى تخلف از پيامبر (ص): اين آيه علت اصلى تخلف از حديبيه را بيان مىكند.
متخلفان مىپنداشتند، رسول خدا (ص) و مؤمنان هرگز از سفر حديبيه باز نمىگردند، آنان بهكام مرگ مىروند و بهدست مشركان كشته مىشوند! اين تفكر شيطانى يعنى بدگمانى و سوء ظن به خدا، كه ريشه همه مفاسد است، در نظرشان زيبا جلوه كرده بود، به گونهاى كه فكر مىكردند اگر اينان نيز به پيامبر (ص) ملحق شوند، سرانجام كشته خواهند شد. ١ آنان نسبت به همه چيز حتى خدا و پيامبر (ص) سوء ظن داشتند و همين امر آنان را از حضور در صحنه دفاع از حق و دين باز داشته بود.
بل ظننتم ان لن ينقلب الرسول و المؤمنون ١. الميزان ١٨/ ٢٧٩.
پيمانشكنى:
عوامل ١ خداوند:
آثار بدگمانى به ١ صلح حديبيه:
عوامل تخلف از ١ سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انطَلَقْتُمْ إِلى مَغَانِمَ لِتَأْخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعْكُمْ يُرِيدُونَ أَن يُبَدِلُواْ كلامَ اللَّهِ قُل لَّن تَتَّبِعُونَا كَذالِكُمْ قَالَ اللَّهُ مِن قَبْلُ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تحْسُدُونَنَا بَلْ كانُواْ لَا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًا (١٥)
(فتح/ ١٥)
چون به [قصد] گرفتن غنايم روانه شديد، به زودى بر جاى ماندگان خواهند گفت: «بگذاريد ما [هم] به دنبال شما بياييم». [اين گونه] مىخواهند دستور خدا را دگرگون كنند. بگو: «هرگز از پى ما نخواهيد آمد. آرى، خدا از پيش درباره شما چنين فرموده.» پس به زودى خواهند گفت: (نه) بلكه بر ما رشك مىبريد [نه چنين است] بلكه جز اندكى درنمىيابند.