على بن ابراهيم قمى در تفسيرش نقل مى‌كند كه در برخى از غزوه‌ها چون پيامبر (ص) براى جنگ از مدينه خارج مى‌شد، منافقان در مدينه شايعه مى‌كردند كه پيامبر كشته يا اسير شده است. مسلمانان از اين خبر غمگين مى‌شدند. مسلمانان چون از منافقان به پيامبر شكايت كردند، خداوند متعال اين آيه را نازل فرمود. ١ ١. نور الثقلين ٦/ ٨٤.
١. تهديد منافقان، بيماردلان و شايعه‌افكنان به اخراج از مدينه از سوى خداوند در صورت عدم خوددارى آنان از فسادانگيزى و شايعه‌افكنى: «انتهاء» از چيزى، به معناى امتناع و خوددارى از آن چيز، و «ارجاف» به معناى اشاعه باطل به منظور ناراحت كردن ديگران وايجاد اضطراب در آنان به سبب آن است. «اغراء» نيز به معناى تحريك كردن كسى به انجام عملى است. [ «لام» در «لئن» نيز براى سوگند است‌]. از اين رو، معناى آيه اين است كه سوگند مى‌خورم اگر منافقان و بيماردلان دست از فسادانگيزى برندارند و كسانى كه اخبار نادرست را در مدينه شايع مى‌كنند تا مسلمانان را مضطرب نمايند [از شايعه‌پراكنى امتناع نورزند] تو را (اى پيامبر) بر ضد آنان تحريك مى‌كنم، آنگاه آنان به سبب تبعيد و اخراجشان از مدينه ديگر مجاور تو در مدينه نخواهند بود، مگر مدت اندكى كه آن، زمان صدور فرمان اخراج تا اجراى آن و بيرون رفتن از مدينه است، ١ و يا تو را اى محمد بر آنان مسلط و چيره خواهيم كرد و به تو فرمان خواهيم داد تا آنان را بكشى و مدينه را از وجودشان پاك كنى. آنگاه جز مدت كمى در كنار تو در مدينه ساكن نخواهند بود كه آن، زمان صدور فرمان قتل تا كشتن آنان است. ٢ لئن لم ينته المنافقون والذين فى قلوبهم مرض والمرجفون فى المدينه ... ثمّ لا يجاورونك فيها الّا قليلًا ١. الميزان ١٦/ ٣٤٠. ٢. مجمع‌البيان ٧- ٨/ ٥٨٠- ٥٨١.
٢. لزوم هشدار به افراد فسادگر [و شايعه‌افكن‌] براى پايان دادن به كار خود پيش از اقدام عملى بر ضد آنان: ١ از اينكه خداوند در اين آيه به منافقان، بيماردلان، و شايعه‌افكنان پيش از اقدام عملى بر ضد آنان هشدار داده است كه‌