٢. پشتيبانى يهوديان بنى‌قريظه از مشركان در جنگ احزاب و شكستن پيمان خود با پيامبر (ص): «مظاهره» به معناى معاونت و يارى كردن است. ١ مراد از «الذين ظاهروا» يهود بنى‌قريظه، و مرجع ضمير «هم» مشركانى‌اند كه سردمدارى احزاب متحد بر ضد مسلمانان مدينه را بر عهده داشتند. ٢ بنى‌قريظه با يارى مشركان در جنگ احزاب پيمان ميان خود و پيامبر (ص) را مبنى بر اينكه هيچ دشمنى را بر ضد پيامبر يارى نكنند، شكستند. ٣ ظاهروهم من اهل الكتاب‌ ١. الميزان ١٦/ ٢٩١. ٢. راهنما ١٤/ ٤٧٩. ٣. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٥١.
٣. افكندن رعب در دل يهوديان‌در جنگ بنى‌قريظه از سوى خداوند: عبارت «وقذف فى قلوبهم الرعب» بدين معناست كه خداوند در دلهاى يهوديان ترس از پيامبر (ص) و اصحاب مؤمن او افكند. ١ وقذف فى قلوبهم الرعب‌ ١. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٥١.
٤. افكندن ترس در دلهاى يهوديان بنى‌قريظه، سبب پايين آمدن آنان از قلعه‌هاى مرتفع و مستحكم: افكندن رعب پيش از پايين آوردن بوده است؛ زيرا رعب سبب انزال گرديد، امّا از آنجايى كه شادمانى [مسلمانان‌] در پايين آوردن آنان بيشتر است، خداوند «انزال» را بر «قذف رعب» مقدم داشته است. ١ وانزل الذين ظاهروهم ... وقذف فى قلوبهم الرعب‌ ١. الكبير ٢٥/ ٢٠٥.
٥. كشته شدن گروهى از يهوديان و اسير شدن گروهى ديگر از آنان به دست مسلمانان، فرجام جنگ بنى‌قريظه: [فرجام جنگ بنى‌قريظه اين بود كه شما مسلمانان‌] گروهى از يهوديان يعنى مردان را مى‌كشتيد و گروهى ديگر يعنى كودكان و زنان را اسير مى‌كرديد. ١ علت مقدم شدن «فريقاً» پيش از «تقتلون» و مؤخر شدن آن پس از «تأسرون» اين است كه مردان، مشهور و سرشناس بودند، امّا زنان و كودكان مشهور نبودند. ٢ فريقاً تقتلون و تأسرون فريقاً ١. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٥١؛ الميزان ١٦/ ٢٩١.
٢. الكبير ٢٥/ ٢٠٥.
امام على (ع):
پرچمدارى‌