جمله «او يتوب عليهم» است. از اين رو، معناى آن اين است كه خداوند از آن رو توبه منافقان پيمان‌شكن را مى‌پذيرد، كه آمرزنده و مهربان است.
انّ اللّه كان غفوراً رحيماً ٥. سقوط عذاب منافقان به سبب توبه، تفضل و لطف الهى: عبارت «ويعذّب المنافقين ان شاء او يتوب عليهم» بدين معناست كه خداوند اگر خواست توبه‌شان را مى‌پذيرد و كيفرشان را ساقط مى‌كند و اگر خواست توبه‌شان را نمى‌پذيرد و عذابشان مى‌كند؛ زيرا بنا بر مذهب صحيح، ساقط كردن عذاب به سبب توبه، تفضّلى است از خداوند متعال كه عقلًا واجب نيست. جمله «ان اللّه كان غفوراً رحيماً» نيز اين مطلب را تأكيد مى‌كند؛ زيرا [با اين جمله‌] مدح و ستايش آنگاه حاصل مى‌شود كه خداوند كسى را كه مستحق عقاب است، رحم كند و بيامرزد و هيچ مدح و ستايشى در مغفرت و رحمت بر كسى كه آمرزش او بر خداوند لازم است، نيست. ١ ويعذّب المنافقين ان شاء او يتوب عليهم ان اللّه كان غفوراً رحيماً ١. مجمع البيان ٧- ٨ ٥٥٠.
استقامت:
پاداش ١ توبه:
كيفر ترك ٢؛ منشأ پذيرش ٤؛ آثار ٥ خداوند:
پاداشهاى ١؛ توبه‌پذيرى ٤؛ آثار مهربانى ٤؛ آمرزشگرى ٤ منافقان:
كيفر ٢؛ قبول توبه ٣، ٤؛ آثار توبه ٥؛ سقوط عذاب ٥ مؤمنان:
آثار صداقت ١؛ استقامت ١؛ پاداش ١ وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُواْ خَيرًا وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزًا (٢٥)
(احزاب/ ٢٥)
و خدا كافران را با دلى پر از خشم بازگرداند بى آنكه نتيجه‌اى از كار خود گرفته باشند؛ و خداوند [در اين ميدان‌] مؤمنان را از جنگ‌