جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٥٩
قُلْ مَن ذَا الَّذِى يَعْصِمُكمُ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِكُمْ سُوءًا أَوْ أَرَادَ بِكمْ رَحْمَةً وَ لَا يجِدُونَ لهُم مِن دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَ لَا نَصِيرًا (١٧)
(احزاب/ ١٧)
بگو: چه كسى مىتواند در برابر خدا از شما حمايت كند اگر او بخواهد براى شما بد بياورد يا بخواهد شما را رحمت كند؟ و غير از خدا براى خود سرپرست و ياورى نخواهند يافت.
١. چيرگى و نفوذ اراده الهى بر همه چيز، تذكرى به منافقان و بيماردلان جنگ احزاب: عبارت «قل من ... او اراد بكم رحمة» بدين معناست كه اى محمد [به منافقان و بيماردلان] بگو: كيست كه قضاى الهى را از شما دفع كند و خداى تعالى را از شما باز دارد، اگر براى شما عذاب و عقوبت يا نصرت و عزّت را اراده كند؟ البته هيچ كس بر اين امر قادر و توانا نيست. ١ خداوند متعال در آيه قبل به منافقان و بيماردلان هشدار داد كه زندگى آدمى اجلى معين و حتمى دارد و فرار از جنگ هيچ سودى ندارد و در اين آيه به آنان تذكر مىدهد كه خير و شر، جملگى، تابع بىچون و چراى اراده الهى است و هيچ سببى از اسباب نمىتواند مانع نفوذ و انجام آن گردد و هيچ كس نمىتواند از تحقق اراده الهى درباره انسان جلوگيرى كند. ازاينرو، احتياط و دورانديشى اقتضا مىكند كه آدمى امر را به اراده الهى واگذارد و به او توكل كند. ٢ قل من ذا الذى يعصمكم من اللّه ان اراد بكم سوءاً او اراد بكم رحمة ١. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٤٦. ٢. الميزان ١٦/ ٢٨٧.
٢. خداوند، تنها سرپرست و يارى كننده: از آنجايى كه دلهاى منافقان و بيماردلان، بيمار و به كفر درونى و پنهانى خود مشغول است، خداوند از فرمان خود به پيامبر مبنى بر سخن گفتن با آنان [: قل] عدول مىكند و خود با آنان سخن مىگويد و مىفرمايد: «لا يجدون لهم من دون اللّه وليّاً ولا نصيراً». ١ معناى اين عبارت اين است كه اينان جز خدا براى خود سرپرستى كه متولى امور آنان باشد و ياورى كه آنان را يارى كند و از آنان دفاع نمايد، نمىيابند. ٢ ولا يجدون لهم من دون اللّه وليّاً ولا نصيراً ١. الميزان ١٦/ ٢٨٧. ٢. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٤٦.