همراه بنى‌اسد و بنى‌سليم، همپيمانان خود، رهسپار مدينه شدند. پيامبر (ص) چون از اين خبر آگاه شد، به پيشنهاد سلمان فارسى، خندقى دور مدينه حفر نمود. پس از پايان حفر خندق، قريش با ده هزار نفر از مردم مختلف و پيروانش از بنى حنانه و اهل تهامه، ميان جُرف و غابه، و غطفان و پيروانش از اهل نجد در دامنه كوه احد مستقر شدند.
پيامبر (ص) نيز با سه هزار نفر از مسلمانان از مدينه بيرون آمدند و كوه سلع را پشت سر خود قرار دادند و لشگرگاه خود را در آنجا بنا كردند؛ در حالى كه خندق ميان آنان و دشمن بود. در اين‌جنگ يهوديان بنى‌قريظه پيمان خود با پيامبر را شكستند و كار بر مسلمانان سخت شد. پيامبر و مشركان بيش از بيست شبانه روز (نزديك يك ماه) رو در روى هم ايستادند، امّا جز تيراندازى و گذشتن تنى چند از مشركان از خندق براى جنگ با مسلمانان، جنگى رخ نداد. عمرو بن عبدود از جمله عبوركنندگان از خندق بود كه به دست حضرت على (ع) كشته شد.
پيامبر در اين باره به على (ع) فرمود: بر تو بشارت باد كه وزن عمل تو در امروز با عمل امت محمد برابرى مى‌كند. نعيم بن مسعود به فرمان پيامبر، ميان مشركان، يهوديان و غطفان تفرقه افكند و سرانجام، امدادهاى غيبى محاصره‌كنندگان را وادار كرد كه دست از محاصره بردارند و شكست خورده، بازگردند. ٢ ١. نمونه ١٧/ ٢١٧- ٢١٨؛ فى ظلال ٦/ ٥٥١. ٢. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٣٣- ٥٤١.
١. رويارويى مشترك مشركان و يهوديان با مسلمانان در جنگ احزاب: مراد از «جنود» در عبارت «اذ جائتكم جنودٌ»، همان احزاب يعنى قريش، غطفان و يهوديان بنى قريظه و بنى نضير است ١ كه در يك تصميم جمعى متّحد شدند و جهت درهم كوبيدن مسلمانان، به مدينه هجوم بردند. ٢ يا ايها الذين آمنوا اذكروا نعمة اللّه عليكم اذ جائتكم جنود ١. صافى ٢/ ٣٣٣. ٢. راهنما ١٤/ ٤٤٣.
٢. وزيدن طوفان و نزول فرشتگان، امدادهاى غيبى در جنگ احزاب: مراد از «ريحاً» باد سرد صبا است كه در شبهاى زمستانى مى‌وزد و مراد از «جنوداً لم تروها» فرشتگان‌اند و خداوند متعال اين دو را براى شكست دادن مشركان فرستاد. ١ تنوين نكره در «ريحاً» براى تعظيم است و حكايت از اين مى‌كند كه بادى كه وزيده، معمولى نبوده است، بلكه طوفانى بوده كه‌