جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢٦
درباره گروهى نازل شده است كه هرگاه پيامبر (ص) آنان را براى امورى- مانند سريهاى كه حضرت مىفرستاد يا جنگى كه پيش مىآمد- نزد خود فرا مىخواند، بدون اجازه حضرت پراكنده مىشدند. خداوند آنان را از اين كار نهى فرمود. همچنين، عبارت «فاذا استأذنونك لبعض شأنهم فائذن لمن شئت منهم» درباره حنظلة بن ابى عياش نازل شده است. وى شبى كه فرداى آن جنگ احد رخ داد، ازدواج كرد و از پيامبر اجازه خواست تا شب را نزد همسرش بماند و خداوند «فائذن لمن شئت منهم» را نازل فرمود. حنظله آن شب را در كنار همسرش ماند و صبح- در حالى كه جنب بود- در جنگ شركت كرد و به شهادت رسيد. پيامبر فرمود: «فرشتگان را ديدم كه حنظله را در تشتهايى از نقره با آب باران در ميان آسمان و زمين غسل مىدهند» و از همين رو، «غسيل الملائكه» ناميده مىشود. ١ ابن اسحاق نقل كرده است كه اين آيه در جنگ احزاب نازل شده است. آنگاه كه پيامبر (ص) و مسلمانان سخت مشغول حفر خندق بودند، برخى از منافقان كندى به خرج مىدادند و خود را در پس انجام كارى اندك پنهان مىكردند و بدون اينكه پيامبر را آگاه كنند و از ايشان اجازه بگيرند، به خانههاى خود مىرفتند، امّا هرگاه براى مسلمانى كارى پيش مىآمد از پيامبر اجازه مىگرفت و پيامبر به وى اجازه مىداد. او پس از انجام كارش، برمىگشت و به خاطر رغبتى كه در كار خير داشت مشغول كار خويش مىشد. ٢ ١. نور الثقلين ٥/ ١٨٣. ٢. فى ظلال ٦/ ١٢٦.
١. اجازه خواستن از پيامبر (ص) و رهبرى جامعهاسلامى براى ترك حضور در امور مهمى همچون جهاد، از اوصاف مؤمنان راستين: آوردن عبارت «الذين آمنوا باللّه ورسوله» به عنوان بيان براى «مؤمنون»- با آنكه معنايش روشن است- براى دلالت بر اتصافشان به حقيقت معناى ايمان است؛ يعنى مؤمنان تنها كسانىاند كه به خدا و رسولش ايمان حقيقى دارند. به همين دليل، در ادامه فرمود: «واذا كانوا معه ... حتى يستأذنوه». مراد از «امر جامع» امرى است كه پيامبر مردم را گرد مىآورد تا درباره جوانب آن بينديشند، مشورت كنند و بر آن تصميم بگيرند از قبيل جنگ و مانند