٤. حفاظت از مراكز پرستش خداوند، فلسفه تشريع حكم جهاد و دفاع: «صوامع» جمع صومعه نام معابدى است در كوهها و بيابانها كه زاهدان و عابدان در آنها عبادت مى‌كنند. «بِيَع» جمع بِيعه، معابد يهود و نصاراست. «صلوات» جمع صلاة، و آن، محل نماز گزاردن يهوديان است. «مساجد» نيز جمع مسجد و آن، نام معبد مسلمانان است. عبارت «ولولا دفع اللّه الناس ...» در مقام بيان علت نسبت به تشريع قتال و جهاد است و حاصلش اين است كه تشريع قتال براى حفظ مجتمع دينى از شر دشمنان دين است كه در پى خاموش كردن نور خدايند. اگر جهاد تشريع نمى‌شد، معابد دينى و مشاعر الهى ويران مى‌شد و مناسك و عبادات از بين مى‌رفت. اينكه تنها از معابد ياد كرد با آنكه اگر دفاع نباشد اصل دين باقى نمى‌ماند، بدين جهت است كه معابد مظاهر دين و نشانه‌هاى آن مى‌باشند و تصوير دين را در اذهان حفظ مى‌كنند. ١ مراد از «دفع اللّه الناس بعضهم ببعض»، اذن خداوند به دينداران براى جهاد با كافران است. ٢ ولولا دفع اللّه الناس بعضهم ببعض لهدّمت صوامع وبيع وصلوات ومساجد يذكر فيها اسم اللّه كثيراً ١. الميزان ١٤/ ٣٨٥. ٢. الكبير ٢٣/ ٣٩.
٥. وجود حكم دفاع در شرايع گذشته: از اين آيه شريفه به اجمال و به طور سربسته استفاده مى‌شود كه در شرايع گذشته (يهود و مسيحيت) نيز حكم دفاع بوده است؛ هر چند چگونگى آن را بيان نكرده است. ١ لولا دفع اللّه الناس بعضهم ببعض لهدّمت صوامع و ...
١. الميزان ١٤/ ٣٨٦.
٦. حفظ شريعت و ديانت از طريق دفاع و مجاهدت‌هاى مردمان، سنتى الهى: اينكه خداوند به وسيله برخى از مردم تجاوز برخى ديگر را دفع مى‌كند تا پرستشگاههاى موحدان و دين الهى از بين نرود، مى‌فهماند كه سنت الهى در نگهدارى دين و شريعت از طريق دفاع و مجاهدت دينداران است.
لولا دفع اللّه الناس بعضهم ببعض لهدّمت صوامع ...