مى‌مانند) برمى‌گردد.
فلولا نفر من كلّ فرقة منهم طائفة ليتفقّهوا فى الدين ولينذروا قومهم اذا رجعوا اليهم لعلّهم يحذرون‌ ١. الكبير ١٦/ ٢٢٧؛ المنار ١١/ ٧٧. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٢٦. ٣. نمونه ٨/ ١٩١.
٦. ميدان نبرد، زمينه‌ساز دستيابى مجاهدان به فهم عميق دين: بنابر يك احتمال، ضمير در «ليتفقّهوا» و «ينذروا» به طائفه كوچ كننده (مجاهدان) برمى‌گردد.
خداوند اين گر جهاد در آيينه قرآن(ج‌٢) ٢٠٢ سوره نحل‌ وه را به تفقه در دين ترغيب مى‌كند تا در برگشت بازماندگان را هشدار دهند. مراد از تفقه در دين اين است كه مجاهدان بصيرت يابند و به پيروزى بر مشركان و يارى دين- كه خدا به آنها نشان مى‌دهد- يقين پيدا كنند و هرگاه از جهاد بازگشتند، كفار را انذار كنند و آنان را از يارى شدن پيامبر (ص) و مؤمنان از سوى خدا آگاه كنند و آنان را از جنگ با پيامبر برحذر دارند كه در اين صورت، به سرنوشت ديگر كفار دچار خواهند شد. ١ فلولا نفر من كلّ فرقة منهم طائفة ليتفقّهوا فى الدين ولينذروا قومهم اذا رجعوا اليهم لعلّهم يحذرون‌ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٢٦؛ الكبير ١٦/ ٢٣٦.
٧. معاف بودن تحصيل كنندگان و پژوهشگران دينى از جهاد در صورت عدم نياز به حضورشان در آن: از اين آيه استفاده مى‌شود كه خروج و كوچ كردن براى جهاد از طلاب علوم دينى برداشته شده است. ١ البته- چنانكه از شأن نزول نيز استفاده مى‌شود- آيه در موردى است كه نياز به رفتن همگان نباشد.
ما كان المؤمنون لينفروا كافّة فلولا نفر من كلّ فرقة منهم طائفة ليتفقّهوا فى الدين‌ ١. الميزان ٩/ ٤٠٤.
٨. اهتمام اسلام به تقويت مبانى فرهنگى- دينى جامعه همپاى جنگ و جهاد: اين برداشت به اين دليل است كه خداوند پس از ترغيب مكرر مؤمنان به شركت در جهاد و تحذير آنان از تخلف، در اين آيه طلب فقاهت (فهم عميق دين اعم از اصول و فروع) را ضرورى شمرده و جويندگان فقاهت را از شركت در جنگ معاف كرده است. ١ فلولا نفر من كلّ فرقة منهم طائفة ليتفقّهوا فى الدين‌ ١. راهنما ٧/ ٣٤٤.