٢. دلجويى خداوند از سه مسلمان متخلّف از جنگ تبوك: اينكه اين آيه به آيه قبل عطف شده است، مى‌رساند كه اين دو آيه هر چند در معنا مستقل‌اند، امّا به هدف خاصى با هم نازل شده‌اند. شايد هدف اصلى، بيان پذيرفتن توبه اين سه نفر متخلّف بوده، امّا پذيرش توبه پيامبر و مهاجران و انصار را بدان ضميمه كرد تا دلهاى اين سه تن از اينكه با ديگران در پذيرش توبه شريك‌اند و با ديگران تفاوتى ندارند، شاد گردد. در اين صورت، همه در يك وصف شريك‌اند و آن اينكه خداوند متعال رحمتش را به طور يكسان شامل همه فرمود، بدون اينكه برخى بر برخى ترجيح داشته باشند يا برخى از برخى پايين‌تر باشند. ١ و على الثلاثه الذين خلّفوا ١. الميزان ٩/ ٣٩٩- ٤٠٠.
٣. تنگ شدن عرصه زندگى بر مسلمان متخلّف از جنگ تبوك به دليل مبارزه منفى مسلمانان با آنها: واژه «رحب» به معناى سعه و فراخى مقابل ضيق و تنگى است. «ما» در عبارت «بما رحبت» مصدريه و تقدير كلام «برحبتها» است. ١ عبارت «حتّى اذا ضاقت عليهم الارض بما رحبت» وصف كسى را بازگو مى‌كند كه به نهايت پشيمان رسيده باشد تا آنجايى كه گويا راهى براى خود نمى‌يابد، و اين از آن رو بود كه پيامبر (ص) به مردم فرمان داده بود كه با اين سه تن سخن نگويند و نشست و برخاست نكنند، چنانكه در شأن نزول بيان شد. ٢ حتّى اذا ضاقت عليهم الارض بما رحبت‌ ١. الميزان ٩/ ٣٩٩. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٢١.
٤. اندوه شديد سه تن متخلف از جنگ تبوك به دليل مبارزه منفى مسلمانان با آنها: عبارت «و ضاقت عليهم انفسهم»، بيانگر مبالغه و اوج اندوه است؛ گويا اين سه نفر در جانشان جايى براى نهان كردن اندوه نمى‌يافتند. برخى گفته‌اند مراد از تنگى جانشان، تنگى سينه‌هايشان است و آن به دليل اندوهى بود كه در سينه‌هايشان به وجود آمده بود. ١ و ضاقت عليهم انفسهم‌ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٢١.
٥. يقين سه‌تن متخلف ازجنگ تبوك به ناگزيرى پناه بردن به خداوند: «ظنّ»