جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٨
١. لزوم استئصال مشركان پيمان شكن، پس از اتمام مهلت داده شده با كشتن، اسير كردن، محاصره نمودن و يا كمين كردن: «انسلاخ الشهر» كنايه از تمام شدن ماه و «مرصد» به معناى مكان كمين كردن است. اين آيه در صدد برداشتن احترام از جان مشركان و هدر ساختن خونشان است و هريك از اوامر «فاقتلوهم حيث وجدتموهم»، «وخذوهم»، «واحصروهم»، «واقعدوا لهم كل مرصد» بيان يكى از وسايل نابود كردن آنان است تا جامعه از شر آنان ايمن گردد؛ بدين معنا كه اگر دست يافتن بر آنان ممكن بود، بايد كشته شوند و اگر نبود بايد اسير شوند و اگر اسارت ميسر نبود بايد در جايگاهشان محاصره شوند و اگر جايگاهشان معلوم نبود، بايد در هر كمينگاهى به كمين آنان نشست تا بر آنان دست يافت و آنان را كشت يا اسير كرد.
بنابراين، معناى آيه اين است: چون ماههايى كه به مشركان مهلت داديم پايان يافت، آنان را به هروسيله ممكن كهبه نابودى نزديكتر مىبينيد، نابود كنيد؛ خواه با كشتن در محدوده حرم يا غير آن، در ماه حرام يا غير آن و خواه با اسير كردن يا محاصره آنان و يا كمين كردن در هر كمينگاهى بر سر راه آنان. ١ مقصود از مشركان، مشركان پيمان شكن است ٢ و مشركانى كه با مسلمانان پيمان داشتند، مشمول اين آيه نيستند. ٣ فاذا انسلخ الاشهر الحرم فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم و خذوهم و احصروهم واقعدوا لهم كل مرصد ١. الميزان ٩/ ١٥١- ١٥٣. ٢. صافى ١/ ٦٨٣. ٣. فى ظلال ٤/ ١٤٠.
٢. لزوم اتّخاذ تاكتيكهاى مناسب جنگى در برخورد با دشمن: عبارت «وخذوهم واحصروهم و اقعدوا لهم كل مرصد» بدين معناست كه از تدابير و شيوههاى متداول جنگى آنچه را كه به مصلحت مىبينيد درباره مشركان اجرا كنيد كه مهمترين و مشهورترين آنها سه چيز است:
اسير كردن، محاصره نمودن و كمين زدن. ١ وخذوهم و احصروهم و اقعدوا لهم كل مرصد ١. المنار ١٠/ ١٦٦.
٣. خوددارى از تعرض به مشركان- گرچه پيمان شكن باشند- در صورت گرايش آنان به اسلام: منظور از «توبه» همان معناى لغوى آن يعنى بازگشت و