٣. لزوم اطاعت از فرمانده در شرايط سخت و دشوار: از آنجايى كه آيه در مقام ستايش مهاجران و انصار و بيان لطف ويژه خداوند بر آنان به خاطر اطاعت و پيروى از پيامبر (ص) در عزيمت به جنگ تبوك در شرايط سخت و دشوار است، و پيامبر فرمانده آنان بودند، مى‌توان لزوم اطاعت از فرمانده را در شرايط سخت و دشوار استفاده كرد.
لقد تاب اللّه على النبىّ و المهاجرين و الانصار الذين اتّبعوا فى ساعة العسرة ٤. تزلزل قلب برخى از مسلمانان در جنگ تبوك: ١ «زيغ» به معناى بيرون رفتن از راه حق و ميل به بيراهه و باطل است.
اضافه شدن زيغ به قلوب و ذكر «ساعة العسرة» و ساير قرينه‌هايى كه از سياق استفاده مى‌شود، دلالت مى‌كند كه مراد از زيغ، شانه خالى كردن از امتثال فرمان پيامبر (ص) و بيرون رفتن از طاعت او به دليل سرپيچى از رفتن به جهاد است يا به سبب بازگشت به وطن به خاطر مشقتى كه در راه رفتن به تبوك با آن روبه رو بودند. ٢ از عبارت «فريق منهم» معلوم مى‌شود كه نزديك بود برخى از مهاجران و انصار دچار اين انحراف شوند.
فى ساعة العسرة من بعد ماكاد يزيغ قلوب فريق منهم‌ ١. راهنما ٧/ ٣٢٨. ٢. الميزان ٩/ ٣٩٩.
٥. تفاوت درجات ايمان مسلمانان صدر اسلام: با توجّه به اينكه تزلزل قلبى تنها براى برخى از مسلمانان پديد آمده بود و ديگران ثابت قدم بودند، اين برداشت به دست مى‌آيد. ١ المهاجرين و الانصار ... من بعد ما كاد يزيغ قلوب فريق منهم‌ ١. راهنما ٧/ ٣٢٨.
٦. شرايط سخت جهاد، ميدان امتحان و تمايز مراتب معنوى مؤمنان: ١ از اينكه شرايط سخت جنگ تبوك، آزمونى براى مهاجران و انصار بود و برخى ثابت قدم ماندند و برخى دچار تزلزل شدند، معلوم‌مى‌شود كه شرايط سخت جهاد، چنين آزمونى را براى مؤمنان به وجود مى‌آورد.
الذين اتّبعوا فى ساعة العسرة من بعد ماكاد يزيغ قلوب فريق منهم‌ ١. راهنما ٧/ ٣٢٨.