دروغ براى شما تأكيد مى‌كنند تا از سرزنش و توبيخ‌شان به دليل نرفتن به جهاد و ماندن در كنار زنان، كودكان و ناتوانان و نيز بخل و امساك در پرداخت نفقه و هزينه [رفتن به جهاد] خوددارى ورزيد. اينكه در آيه چيزهايى را كه منافقان بر آن سوگند مى‌خورند (ملحوف عليه) ذكر نفرمود، براى آن است كه همه عذرهايى را كه مطرح مى‌كنند، شامل گردد. ٢ سيحلفون باللّه لكم اذا انقلبتم اليهم لتعرضوا عنهم‌ ١. راهنما ٧/ ٢٥٦. ٢. المنار ١١/ ٤.
٢. سوء استفاده منافقان از ارزشهاى معنوى، به منظور پنهان كردن كردار زشت خويش: ١ خداوند متعال در اين آيه از پيش خبر مى‌دهد كه منافقان براى آنكه عذرهاى خويش را به جا و درست جلوه دهند، حتّى حاضرند كه به دروغ سوگند ياد كنند.
سيحلفون باللّه لكم اذا انقلبتم اليهم لتعرضوا عنهم‌ ١. راهنما ٧/ ٢٥٦.
٣. استفاده منافقان از هر وسيله‌اى براى موجه جلوه دادن اعمال خود: منافقان از هر درى وارد مى‌شوند تا در دل مؤمنان نفوذ كنند؛ گاهى از طريق عذرخواهى و بى‌گناه قلمداد كردن خود، و گاهى با اعتراف به گناه و تقاضاى عفو و گذشت. ١ اين برداشت بر اين اساس است كه سوگند منافقان براى تأكيد بر درست و به جا بودن عذرهايشان نباشد.
سيحلفون باللّه لكم اذا انقلبتم اليهم لتعرضوا عنهم‌ ١. نمونه ٨/ ٩٠.
٤. لزوم اعراض و رويگردانى از منافقان و جهادگريزان و طرد و منزوى كردن آنان در جامعه: ١ خداوند در ادامه به پيامبر (ص) و مؤمنان فرمان مى‌دهد كه از منافقان اعراض كنند. مراد از اعراض در «فاعرضوا عنهم» ردّ، انكار، تكذيب و بيزارى است، ٢ نه تصديق آنان در عذرهايى كه به خاطر آنها سوگند مى‌خورند. ٣ جمله «فاعرضوا عنهم» حكيمانه است؛ زيرا اعراض را كه منافقان انتظار دارند، مى‌پذيرد، امّا نه آن‌گونه كه آنان مى‌خواهد، بلكه ضد آن‌