فَلْيَضْحَكُواْ قَلِيلًا وَ لْيَبْكُواْ كَثِيرًا جَزَاءَ بِمَا كانُواْ يَكْسِبُونَ (٨٢)
(توبه/ ٨٢)
از اين پس كم بخنديد، و به [جزاى‌] آنچه به دست مى‌آوريد، بسيار بگرييد.
١. خنده اندك منافقان در دنيا و گريه بسيار آنان در آخرت، پيامد سر باز زدنشان از جهاد و خشنودى از ترك آن: اين آيه نتيجه تخلف منافقان از جهاد با مال و جان و نيز خشنودى آنان از ترك اين فريضه الهى و فطرى را بيان مى‌كند. با توجه به اينكه «باء» در عبارت «جزاء بما كانوا يكسبون» براى مقابله يا سببيّت است، مراد از خنديدن اندك، خوشحالى‌اى است كه از ترك جهاد و مانند آن در دنيا به منافقان دست مى‌دهد و مراد از گريه بسيار، گريه در آخرت و در عذاب دوزخ است (آيه قبل). از اين رو، معناى آيه اين است كه منافقان با توجه به آنچه كردند و كسب نمودند، بايد در دنيا كم بخندند و خوشحالى كنند و در آخرت بسيار بگريند. ١ فليضحكوا قليلًا و ليبكوا كثيراً جزاءً بما كانوا يكسبون‌ ١. الم جهاد در آيينه قرآن(ج‌٢) ١٣٢ سوره توبه‌ يزان ٩/ ٣٥٩.
٢. شادى اندك و رنج طولانى‌منافقان در دنيا، بازتاب عملكرد آنان و كيفر الهى براى ايشان: ١ ممكن است مراد از امر به خنديدن كم و گريستن بسيار، هر دو، خنديدن و گريستن در دنيا به عنوان كيفر اعمال گذشته‌شان باشد؛ زيرا اين اعمال (نرفتن به جهاد و خرسندى از آن) آنان را به ذلّت و خوارى نزد خدا، پيامبر و مؤمنان در باقيمانده عمرشان در دنيا، و پس از آن به حرارت آتش دوزخ در آخرت پس از مرگشان دچار كرد. ٢ فليضحكوا قليلًا و ليبكوا كثيراً جزاءً بما كانوا يكسبون‌ ١. راهنما ٧/ ٢٢٠. ٢. الميزان ٩/ ٣٥٩.
٣. تهديد منافقان به خوشحالى اندك و اندوه بسيار به دليل تخلّف از جهاد: عبارت «فليضحكوا قليلًا و ليبكوا كثيراً» تهديد منافقان است به صورت امر و معناى آن اين است كه اين منافقان بايد كم‌