دارند، هرگاه راه فرارى بيابند، به سرعت به سوى آن مى‌شتابند.
لو يجدون ملجأً او ... لولّوا اليه و هم يجمحون‌ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ٦١.
٢. دشمنى سخت منافقان با اسلام و نفرت شديد آنان از جامعه اسلامى: ١ اينكه منافقان مترصد هرگونه راه فرارى بودند كه به سوى آن بشتابند، نشان مى‌دهد كه آنان از جامعه اسلامى به شدّت متنفّر بودند.
لو يجدون ملجأً او ... لولّوا اليه و هم يجمحون‌ ١. راهنما ٧/ ١٤٥.
٣. محيط جامعه اسلامى، محيطى بسيار سخت و غيرقابل تحمل براى منافقان: «جموح» (مصدر يجمحون) به معناى به سرعت دويدن و به پشت سر نگاه نكردن است. اينكه اگر منافقان پناهگاهى مى‌يافتند، بى‌درنگ و بدون اينكه پشت سرشان را بنگرند، به آن پناه مى‌بردند، نشان مى‌دهد كه زندگى براى آنان در جامعه اسلامى بسيار نگران كننده و دشوار بوده است. ١ لو يجدون ملجأً او ... لولّوا اليه و هم يجمحون‌ ١. راهنما ٧/ ١٤٦.
٤. ناخوشايندى شديد جهاد در نظر منافقان: مراد از آيه اين است كه منافقان به دليل آنكه قتال همراه شما مؤمنان را سخت ناخوش مى‌دارند، در روز جهاد آرزوى فرار از شما و زندگى در پناهگاهها را دارند. ١ لو يجدون ملجأً او ... لولّوا اليه و هم يجمحون‌ ١. المنار ١٠/ ٤٨٦.
اسلام:
دشمنان ٢ منافقان:
ترس ١؛ دشمنى ٢؛ و مسلمانان ٢؛ و جامعه اسلامى ٣؛ پناه‌جويى ٤؛ ناخوشايندى از جهاد ٤