آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٥ - فوائديست سودمند در مورد شب و روز
آنها رفتند تا به نخله فرود شدند، و عمر بن حضرمى را با كاروان بازرگانى قريش در آنجا يافتند و روز آخر جمادى دوم بود بنظر آنها ولى ماه رجب شده بود و مسلمانان با هم در گفتگو شدند، يكى گفت برخورديست بدشمن و غنيمت كه روزى شما شده و معلوم نيست ماه حرام شده باشد و ديگرى گفت ماه حرام شده و نبايد طمع بغنيمت ورزيد و آن را حلال دانست، و در نتيجه بعمرو بن حضرمى تاختند و او را كشتند و كاروانش را بغنيمت گرفتند.
اين گزارش بقريش رسيد و نمايندههاشان بسوى مدينه آمدند تا بر پيغمبر ٦ وارد شدند و گفتند آيا جنگ در ماههاى حرام حلال است؟ و خدا اين آيه را فرستاد «پرسندت از ماه حرام و نبرد در آن تا آخر آيه ٢١٧- البقره» و از خبرى برآيد كه اين كار را پس از ديدن ماه نو رجب كردند، و امام گواه آورد كه صحابه بمحض ديدن ماه نو گفتند رجب آمد پس شب پيش از روز است و با نهار پس از او يك شبانه روز است، و آنچه گذشت كه آفرينش روز پيش از شب است با اين منافات ندارد چنانچه روشن است.
٤- شبانه روز حقيقى و وسطى را به ٢٤ بخش برابر بخش نمودند و آنها را ساعات مستويه و معتدله ناميدند، ساعات شبانه روز حقيقى را حقيقى گويند و وسطى را وسطى، و بسا كه روز و شب را در هر فصل به ١٢ بخش كنند برابر و آنها را ساعات كژ خوانند، چون در روزهاى بلند و كوتاه اندازهشان مختلف شود بخلاف ساعات مستويه كه شمارهشان مختلف شود نه اندازهشان، و كژها برعكسند، و كژها را زمانيه خوانند زيرا هميشه ١٢/ ١ روز يا شب باشند، و بسيارى از اخبار ساعات را بدين معنا آورده چنانچه بدان اشاره كرديم.
و اين دو گونه ساعات در خط استواء و هنگام اعتدالين هميشه برابرند در همه افقها، و بسا كه در برخى اخبار ساعات بجزئى از شب و يا روز اطلاق شود كه حكمى يا وصف خاصى دارد، مانند ساعت ميان سپيدهدم و طلوع خورشيد، ساعت زوال، ساعت بعد از عصر، ساعت آخر شب و مانند آنها و يا اطلاق شود بر زمانى