آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٢١ - فائده ٤

تخم در آنست راه را بگردان و او راه را گردانيد، و چون بزمين نشست، پرستو با منقار خود آبى برابر او پاشيد و ران ملخى باو هديه كرد، و آب پاشى و هداياى نوروز از آنجا شد، علماء عجم گويند روزيست پسنديده چون هرمز نام دارد كه نام خداست عزّ و جلّ آفريننده و سازنده و پرورش ده جهان و جهانيان كه با هيچ زبانى وصف جزئى از نعمتش را نتواند.

سعيد بن فضل گفته: در هر شب نوروز در هر فصلى باشد برقى از كوه دماوند ميدرخشد و در هوا ميتابد و بر آن چون ابرى فرا ميگيرد، و عجب‌تر از آن «كلواذا» است گرچه تا چشم نبيند دل نپذيرد ولى أبو الفرج زنجانى منجم گفت:

در سالى كه عضد الدوله وارد بغداد شد با جمعى قصد كلواذا كردند و در آن آتشها و شمعهاى بيشمارى ديدند كه در جانب غربى دجله برابر كلواذا در شب نوروز افروخته بودند، و سلطان ديده‌بانانى در آنجا گذاشته بود كه بازرسى كنند، مبادا از طرف گبرها باشد و نيرنگى باشد، و آنها اطلاعى بدست نياوردند چون كه هر چه بآنها نزديكتر ميشدند آنها دورتر ميرفتند و چون دور ميشدند نزديك مى‌آمدند.

من به أبو الفرج گفتم نوروز از جاى خود بدر رفته چون فرس كبيسه را رها كردند، و چرا اين شب فروزى پس نرفته؟ و اگر پس رفتن آن لازم نباشد اگر كبيسه آمد آيا پيش خواهد آمد، نزد او پاسخ قانع‌كننده‌اى نبود.

اصحاب نيرنجات گويند هر كه در نوروز پيش از سخن گفتن سه انگشت عسل بخورد و سه تا شمع بخور كند از هر دردى درمان باشد، در نوروز رسم است كه بهم شكر هديه ميدهند، مؤبد بغداد گفت براى اينست كه نيشكر روز نوروز در كشور جم كشف شد و پيش از آن نبود، و او بود كه نى‌هاى پر آبى ديد و مكيد و شيرينى و لذّت آن را چشيد و دستور داد آبش را گرفتند و از آن شكر ساختند، و روز پنجم بدست آمد و براى تبرّك آن را هديه بهم دادند و در مهر جان هم بكار برده شد.