شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ١٥١ - تبيين حسن ظن بالله

«حسن ظن وثقه بالله تعالى» با درك اين مقدمه است.

هر آفريننده‌اى را كه در جهان طبيعت مى‌نگريد، در معرض دعواى ربوبيت از براى خويش است، زيرا هيچ مخلوقى در سراى طبيعت نيست مگر آنكه در وى نفعى يا ضررى به وديعت نهاده شده است و به نحوى مظهر اسم شريف «نافع» يا «ضار» است و به همين مقدارى كه در آن، از اين صفت به وديعت نهاده شده، و چند صباحى عاريت در اين نعمت الهى گرديده، كرنش و تذلل اكثر خلق را به خود جلب مى‌نمايد، و حتى انسان كه اشرف مخلوقات است مى‌بينيد چگونه محتاج به آشاميدن دارويى مى‌شود كه طبعا از آن نفرت دارد، و اكثرا آن را در سودمندى و شفا با ديده استقلال مى‌نگرند. و هر آفريده‌اى در اين نشأه جسمانى با اين نعمت ربوبى، برخى از نيازمنديهاى نيازمندان را برآورده و نيايشهاى فطرى آنها را اجابت مى‌نمايد و بر اين اساس است كه بسيارى از موجودات امكانى (مانند فرشتگان و ستارگان و افلاك و احجار و اشجار و برخى از حيوانهاى بى زبان و جن و انس) مورد پرستش واقع شده‌اند، و هر يك معبود طائفه‌اى از نوع آدمى گرديده‌اند، و مآلا از صراط مستقيم سعادت حقيقى كه لقاء الله تعالى» است گم گشته‌اند و با راى ابد از لقاء الله محروم گرديده و در جهنم بعد گرفتار شده‌اند.

چون پروردگار متعال اين نعمت ربوبى «نفع و ضرر» را در مخلوقات به امانت سپرده، مى‌دانست نيازمندى را كه در نفوس مردم سرشته‌اند، آنها را به بهره‌گيرى از اين ودايع سوق مى‌دهد،