شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٩٤ - تقسيم قواى محركه حيوانى

همراه مى‌باشد، و از اين رو، صورت انسان خشمگين بر افروخته و چشمانش سرخ و عادتا آوازش متشنج و غليظ و عضلاتش منقبض و سوراخهاى بينى وى فراختر مى‌شوند تا بتواند طوفان سوزان اندرون خويش را آسانتر خارج سازد. و از رسول الله ٦ روايت شده كه فرمودند:

ان الغضب جمرة توقد في القلب أ لم تروا إلى انتفاخ اوداجه و حمرة عينيه ...؟

غضب بى‌ترديد اخگر سوزانى است كه در قلب افروخته مى‌شود، مگر رگهاى گردن پر باد و سرخى چشمان انسان خشمگين را نمى‌بيند؟

و بدين جهت است كه علماى اخلاق، غضب را به «غليان دم القلب لطلب الانتقام» تعريف كرده‌اند.

در مبحث نفس كه از اقسام مباحث فلسفه طبيعى است، فلاسفه بعد از اثبات نفس، در مقام اثبات آلات و قواى ادراكى و تحريكى نفس حيوانى بر مى‌آيند، و در قسمت قواى محركه حيوانى مى‌گويند.

تقسيم قواى محركه حيوانى‌

قواى محركه حيوانى به دو رشته تقسيم مى‌گردند: يك رشته به نام قوه شوقيه كه «باعثه» و «نزوعيه» هم ناميده مى‌شود و رشته ديگر به نام قوه عامله مباشر تحريك ناميده مى‌شود و احيانا به آن «فاعله» نيز گفته مى‌شود.