شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٢٦٧ - فقره ختام مناجات

اختلاف درجات ادراك رهروان است.

با عرضه داشتن حسن ظن به رحمت واسعه حق و اميد ناگسستنى به كرم خداى كريم در عين اعتراف به گناهان ساقط كننده، تبيين مى‌كند كه اعتقاد حق و عمل صالح بر اصول و فروع شقاوت‌زا غافل است، و اعتقاد پاك و حسن ظن به رحمت حق و رجا به كرم عميمش، متمكن از صعود إلى الله تعالى است، و اعتقاد باطل و كلمه خبيثه تمكن از عروج إلى الله تعالى را ندارد، و از اين رو است كه اصحاب يمين مبتلا به كبائر در يوم الرجوع إلى الله تعالى از گرو و رهانت اعمال آزاد مى‌شوند و صدها معارف عاليه ديگر را بالمطابقه يا بالالتزام و يا بدلالة الإيماء به اهل انديشه و تدبر ارزانى مى‌دارد، و نهايتا از محور اين همه مطالب آشكار و نهان پرده بر مى‌دارد و لحوق به مقام «عز ابهج» الهى را مسألت مى‌نمايد و اعلان مى‌كند كه مسرت انگيزترين مقام براى سالك إلى الله تعالى خلاصى از تعلقات فتنه‌بار اين سقف مقرنس و دخول در حصن عز خداوند عزيز است كه نفوذناپذير است و در اين حضرت است كه معرفت در توحيد كامل شده و به توحيد در معرفت متبدل مى‌شود و «اكون لك عارفا» عينيت مى‌يابد و بجز خدا نبيند و به همين حقيقت اشارت دارد دعاى عرفه سيد الشهداء ٧ در آن فقره كه عرض مى‌كند:

انت الذي تعرفت إلى في كل شي‌ء فرايتك ظاهرا في كل شي‌ء.

خداى من! اين تويى كه پيگير شناساندن خود به من در هر چيز شدى پس در هر چه بنگرم تو پديدار بوده‌اى‌