شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ١٧٣ - علت فقدان انس در جلوت

و ثمرات و عوارض آن، به قدر مجال اين مبحث روشن مى‌شود.

علت فقدان انس در جلوت‌

حقيقت انس به موجودى، همانا شادمانى قلب از خوگرفتن به آن موجود است كه طبعا ملازم با قرب و حضور است و مقابل آن نفور است كه به معناى اندوه و رميدگى است و انس به خداى تعالى كه از شيرين‌ترين ثمرات محبت به حق است، همانا شادمانى سركش قلب از فيض قرب و حضور است، و سركشى اين شادمانى و فرح، منشأ انبساط عبد يا معبود مى‌گردد كه در بعضى از مقالات گذشته، انبساط را اجمالا توضيح داديم و گفتيم كه ادعيه و آياتى كه اعتراض نما است بر انبساط محمول است.

انس بالله تعالى به آن معنى كه گفته آمد، چون وسيله امان از اضلال و اغوا شياطين است، پس هر رهرو إلى الله تعالى كه مستحق انس بالله مى‌شود، پيوسته در همه حال، متلبس به اين موهبت است و آنهايى كه در بعضى از حالات، انسى مى‌يابند و با فقدان آن حال، انس زائل مى‌شود، بايد بدانند كه انس بالله تعالى نبوده بلكه انس مزبور، انس به حال مزبور بوده است و از اين رو آنهايى هم كه انس بالله در خلوت مى‌يابند و چون در جلوت مى‌آيند، انسشان مفقود مى‌گردد، در حقيقت انس به خلوت داشتند نه انس به خداى تعالى و لا اقل انس خالص به خداى سبحان نيست. بلى، در طريق تحصيل انس به باريتعالى، مفرى از خلوت گزينى نيست و با رياضت و تمرين‌