لا يعزب عنه مثقال ذرّة فى السّموات و لا فى الأرض و لا أصغر من ذلك و لا أكبر إلّا فى كتاب مبين.[١] و راه‌يابى همه اجزاى هستى به سوى كمالات شايسته خويش تحت يك اراده و ربوبيت، يعنى اراده و ربوبيت خالق يكتاى آفرينش است:

ربّنا الّذى أعطى كلّ شى‌ء خلقه ثمّ هدى.[٢] ما من دابّة إلّا هو آخذ بناصيتها.[٣] چنين بينشى در واقع نتيجه منطقى و لازمه اجتناب‌ناپذير جهان‌بينى توحيدى در اسلام مى‌باشد.

اين نوع ولايت و حاكميت مطلقه و بالذات خداوند بر جهان آفرينش، تكوينى است كه براساس آن، سنت الهى بر اين استوار است كه انسان بر سرنوشت خويش حاكميت داشته باشد؛ به اين معنا كه قادر باشد هر نوع مسيرى را در زندگى خويش برگزيند:

إنّا هديناه السّبيل إمّا شاكرا و إمّا كفورا.[٤] و على اللّه قصد السّبيل و منها جائر و لو شاء لهداكم أجمعين.[٥]

[١] -« و به اندازه سنگينى ذرّه‌اى در آسمان‌ها و زمين از علم او دور نخواهد ماند، و نه كوچك‌تر از آن و نه بزرگ‌تر، مگراين‌كه در كتابى آشكار ثبت است.» سبأ، آيه ٣.

[٢] -« گفت: پروردگار ما همان كسى است كه به هر موجودى، آن‌چه را لازمه آفرينش او بوده داده؛ سپس هدايت كرده‌است» طه، آيه ٥٠.

[٣] - هيچ جنبنده‌ا نيست مگر اين‌كه او بر آن تسلّط دارد». هود، آيه ٥٦.

[٤] -« ما را بر او نشان داديم، خواه شاكر باشد[ و پذيرا گردد] يا ناسپاس.» انسان، آيه ٣.

[٥] -« بر عهده خداست كه راه راست را به شما نشان دهد. البته برخى از راه‌هايى كه در پيش روى‌تان است و شما- مى‌پيماييد، كج‌راهه است و خدا ضمانت نكرده كه هرجا شما مى‌رويد حتما به مقصد برسيد؛ گرچه اگر خدا مى‌خواست، به گونه‌اى شما را راهنمايى و مجبور مى‌كرد كه در راه راست حركت كنيد و حتما هم به منزل برسيد، ولى خدا چنين چيزى اراده نفرموده، بلكه اراده كرده كه خودتان اختيار داشته باشيد و مسئول سرنوشت خويش باشيد.» نحل، آيه ٩.