ثانيا، بتواند با الهام از انديشه سكولاريسم حاكم بر فضاى فكرى آنان، دين را از عرصه‌هاى تدبير اجتماعى منعزل سازد. چنين الگويى در جهان فعلى با نماد دموكراسى معروف و فراگير شده است. بنابراين، آن‌چه در دوران معاصر به عنوان ايده سامان‌دهنده حاكميت مطرح گرديد. اما با اين حال، هرگز از سوى متفكران نامى آن روزگار مقبول واقع نشد و در نهايت با ورود فاتحان مقدونى به آتن برچيده شد و تا حدود بيست قرن بعد از آن، به دست فراموشى سپرده شد و در اين مدت، حاكمان مستبد عنان مطلق حاكميت‌ها را در اختيار گرفتند.

ص) دموكراسى هرچند از حيث لغوى به حكومت مردم معنا مى‌شود؛ اما به دليل ابهام‌هاى واژه مردم، حكومت و تركيب آن دو، نمى‌توان مراد شفاف و واضحى به عنوان مفهوم لغوى براى دموكراسى ارائه كرد. درباره مراد اصطلاحى، نيز تبيين‌هاى مختلفى از دموكراسى صورت‌گرفته كه در هشت محور مى‌توان آنها را بررسى كرد كه تأكيد برخواست و اراده مردم و بهره‌بردارى از آن براى نيل به اهداف گوناگون را مى‌توان نقطه اشتراك تفاسير و تبيين‌هاى مختلف از دموكراسى دانست.

ق) پيوند عينى حاكميت اراده خداوند با تثبيت حكومت‌هاى استبدادى در غرب قرون وسطايى، عامل مؤثر در طرح ايده مردم‌سالارى در تحولات رنسانس و بعد از آن است كه نتيجه‌اى جز رويكرد همه‌جانبه به دموكراسى و رويگرداندن از حكومت‌