إنّا أنزلنا إليك الكتاب بالحقّ لتحكم بين النّاس بما أراك اللّه؛[١] و أن احكم بينهم بما أنزل اللّه و لا تتّبع أهواءهم و احذرهم أن يفتنوك عن بعض ما أنزل اللّه إليك؛[٢] النّبىّ أولى بالمؤمنين من أنفسهم.[٣] در نگرش سطحى، اين دسته از آيات، در تناقض با آيات مورد استناد شبهه‌كننده است؛ درحالى‌كه با دقت در هريك از آيات ظاهر مى‌شود كه اين دو گروه از آيات هيچ تقابلى با هم ندارند.

دسته اوّل از آيات، بيان‌گر وظيفه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله در مقام هدايت و تربيت الهى مردم است، كه در اين مقام، ايشان مأمور به استفاده از «زور و اجبار» نمى‌باشند،[٤] تا افراد با آزادى كامل به شناخت حقّ و طريق سعادت خويش رهنمون شوند؛ آن‌گاه با اختيار خود حقّ را پذيرا شوند و اصولا تربيت انسانى هرگز با اجبار و تحميل به سامان نمى‌رسد و مهم آن است كه انسان‌ها با شناخت و آگاهى، حقيقت را بشناسد و بپذيرند، نه اين‌كه به اجبار تسليم آن شوند. ازاين‌رو، خداوند رسول گرامى خويش را براى هدايت انسان‌ها به استفاده از حكمت و اندرز نيكو دستور مى‌دهد: أدع إلى سبيل ربّك بالحكمة و الموعظة الحسنة.[٥] و پيامبر رحمت صلّى اللّه عليه و اله، در اين راه به اندازه‌اى اشتياق به هدايت گمراهان و

[١] -« ما اين كتاب را به حق بر تو نازل كرديم، تا به آن‌چه خداوند به تو آموخت، در ميان مردم حكم‌نماى» نساء، آيه ١٠٥.

[٢] -« در ميان آنها طبق آن‌چه خداوند نازل‌كرده داورى كن و از هوس‌هاى آنان پيروى مكن و از آنها بر حذر باش، مبادا تو را از بعض احكامى كه خداوند بر تو نازل‌كرده منحرف سازند.» مائده، آيه ٤٩.

[٣] -« پيامير نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است». احزاب، آيه ٦.

[٤] - ر. ك: محمد حسين طباطبائى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٢، ص ٢٤١- ٢٤٢.

[٥] -« با حكمت و اندرز نيكو، به راه پروردگارت دعوت نما و با آنها به روشى كه نيكوتر است استدلال و مناظره كن». آيه ١٢٥.