هيچ‌كس را ندارند، همه قوانين را چه مدون و چه غير مدوّن زير پا مى‌گذارند؛[١] تعدى را شهامت، نافرمانى را آزادى، اسراف را جوان‌مردى و گستاخى را شجاعت خوانند.[٢] «سقراط»[٣] (٣٩٩- ٤٦٩ ق. م) معلّم افلاطون نيز مخالف دموكراسى آتن بود؛ زيرا برابرى انسان‌ها را قبول نداشت و مى‌گفت:

در اين شوراها افرادى كه خوب حرف مى‌زنند، نه آن‌كه حرف خوب مى‌زنند بر مردم مسلّط مى‌شوند.

وى معتقد بود كه مردم در دموكراسى آتن مانند گلّه گوسفندى مى‌باشد كه جهل و خودپرستى را رواج مى‌دهند.[٤] «افلاطون» از زبان «سقراط» درباره دموكراسى آتن، چنين مى‌گويد:

خصايص دموكراسى از همين قبيل است كه شنيدى؛ حكومتى است دل‌پذير و بى‌بند و بار و رنگارنگ، كه مساوات را هم ميان آنان كه مساوى هستند برقرار مى‌كند و هم ميان آنان كه مساوى نيستند.[٥] «ارسطو»[٦] (٣٤٧- ٣٨٤ ق. م) نيز به دموكراسى خوش‌بين نبود و آن را نوع انحرافى حكومت جمهورى‌[٧] مى‌دانست؛ او مى‌گويد:

[١] - جمهور افلاطون، ترجمه فؤاد رحمانى، ص ٤٩٠- ٤٩١.

[٢] - همان، ص ٤٨٥.

[٣] -« سقراط»، حكيم و فيلسوف يونانى، مولود سال‌هاى درخشش آتن است. وى به قول بسيارى، شهيد دموكراسى است؛ يعنى كسى كه به دست دموكراسى و حاكميت آراى عامّه به قتل رسيده است و بسيارى از محققين همين را علت مخالفت‌هاى بعدى افلاطون مى‌انگارند. سرانجام وى در سال ٣٩٩ ق. م در هفتاد سالگى پس از تحمّل زندان و به جرم توهين به خدايان، سست ساختن عقايد عامّه و بدبين كردن جوانان و رواج شكاكيت در دادگاه محاكمه شد و به نوشيدن جام شوكران محكوم گرديد.

[٤] - همو، آشنايى با دموكراسى، ص ١٣.

[٥] - دوره كامل آثار افلاطون، ترجمه محمد حسن لطفى، ص ١١٩٤.

[٦] - ارسطو آخرين فيلسوف بزرگ يونانى قبل از ميلاد در ميان سه فيلسوف تأثيرگذار باستان بر جهان دانش است.

[٧] -« از نظر ارسطو، اگر اكثريت بر مدار فضيلت تصميم مى‌گيرند و در حاكميت اثرگذار هستند، اين‌جامعه جمهورى خواهد بود؛ اما اگر اكثريت به رغم دخالت در حاكميت از مدار حقيقت و فضيلت منحرف باشند، آن‌جامعه رادموكراسى نام مى‌نهد.» فاستر و ديگران، خداوندان انديشه سياسى، ترجمه جواد شيخ الاسلامى، ص ١٧٦.