بى‌ترديد، مبناى معرفت‌شناختى در طرز نگرش انسان به كل هستى و ترسيم ايده‌ها و آمال، و سيره‌ها و الگوها و تبيين ارزش‌ها و نيز وصول به معيارهاى سنجش صحت و سقم تعليمات نظرى و عملى، نقش بنيادى و محورى دارد. در اين ميان هر يك از انديشه‌ها و نظريه‌پردازى‌هاى مربوط به جنبه‌هاى حقوقى و سياسى حيات بشرى به تناسب، برخوردار از آبشخورى خاص در باب معرفت‌شناسى مى‌باشند كه در مقام مقارنه آنها و نمايندن سلامت يا ناسلامتى هريك، پرداختن به اين بعد اهميت زيادى دارد كه در اين فصل به اين بحث مى‌پردازيم.

الف) مبناى معرفت‌شناختى در انديشه مشروعيت مردم‌سالار

به طور مسلّم «مردم‌سالارى» در دوره معاصر، به مثابه نظريّه‌اى غالب، براى سامان بخشيدن به نظام‌هاى سياسى، از پشتوانه تئوريك و خاستگاه فكرى خاصّى برخوردار مى‌باشد كه در اين ميان، صرف‌نظر از گرايش‌هاى افراطى جديد به اصالت فرد و نسبى‌گرايى و ارزش‌هاى سكولار در نفى قيد و بندهاى فرابشرى، انديشه‌