مقارنه مشروعيت حاكميت در حكومت علوى و حكومت هاى غير دينى - كريمى والا، محمد رضا - الصفحة ٢٠٤
منظرهاى مختلفى تبيين و تفسير شده است. تعاريف مختلف اصطلاحى، كه در حوزه علوم سياسى از سوى نويسندگان غربى براى دموكراسى ارائه شده است را عمدتا مىتوان در عنوانهاى ذيل دستهبندى و ملاحظه كرد:
تبيين دموكراسى با نگرش آرمانى
«ارسطو» پس از مشخّص كردن چندين نوع دموكراسى در پايان مىگويد:
به طور كلّى مىتوان گفت كه نظامى كه به همه شهروندان اجازه شركت نمىدهد، بر پايه حكومت گروه اندك «اوليگارشى» است و نظامى كه اجازه شركت به همگان را مىدهد «دموكراتيك» است.[١] يا بيان معروف «آبراهام لينكلن»[٢] كه مىگويد:
دموكراسى، حكومت مردم، توسط مردم، براى مردم، است.[٣] اين تعاريف در رديف نگرشهاى آرمانى به دموكراسى است و شايد سخن «جووانى سارتورى» سياستشناسى ايتاليايى- آمريكايى، كه با بيانى طنزگونه گفته است:
(دموكراسى) نام پرطمطراق چيزى است كه هرگز وجود نداشته است.[٤] ناظر به چنين نگرشهاى آرمانى به ايده دموكراسى بوده است. ازاينرو عدّهاى تعبير حكومت مردم، توسط مردم و براى مردم را تنها يك شعار تبليغاتى مىدانند[٥]، تا گزارش از تفكرى سامانپذير، در جوامع بشرى.
[١] - دموكراسى، ص ٢١.
[٢] - آبراهام لينكلن( ١٨٦٥- ١٨٠٩ م) شانزدهمين رئيس جمهور ايالات متحده
[٣] - داريوش آشورى، فرهنگ سياسى، ص ٨٨؛ عبد الرحمان عالم، بنيادهاى علم سياست، ص ٢٩٥.
[٤] - گىارمه، فرهنگ و دموكراسى، ترجمه مرتضى ثاقبفر، ص ٢٠.
[٥] - محمد جواد لاريجانى، تديّن، حكومت و توسعه، ص ٢٥٢.