هر مكتب و ايدئولوژيى براساس پيش‌انگاره‌ها و مبانى نظرى خاصى بنياد و متولد شده است كه مطالعه آن مكتب و ايدئولوژى بى‌توجه به اين مبانى نتيجه‌بخش نخواهد بود. در اين نوشتار، به سه اصل از مهم‌ترين اصول و مبانى معرفتى سكولاريسم اشاره مى‌كنيم:

الف) عقل‌گرايى) msilanoitaR (

واژه «راسيوناليسم» را در نگاشته‌هاى فارسى به خردگرايى، خردمدارى، عقل محورى، خردبسندگى ترجمه كرده‌اند. شايع‌ترين معناى اصطلاحى اين واژه كه در قرن هيجدهم نمايان شد، عبارت است از:

اعتقاد به تفوق و برترى عقل و بسندگى آن براى هدايت بشر در همه شئون بشرى و اين كه آدمى در ساختن زندگى خود تنها بايد بر عقل و خرد تكيه كند.[١] اصطلاح خردگرايى در واقع آيين خاصّى در انديشه است كه خرد را محور دانايى انسان دانسته و شناخت را جز از طريق خرد و كاربرد منظّم آن ميّسر نمى‌داند.[٢] در فرهنگ آكسفورد، عقل‌گرايى يا «راسيوناليسم» چنين تعريف شده است:

تئورى كه بر آن است، همه رفتارها و عقايد و مانند آن، بايد بر خرد استوار شود، نه بر احساسات يا عقايد دينى.[٣]

[١] - سيد محمد على داعى‌نژاد، تبيين و تحليل سكولاريسم، ص ١٨.

[٢] - باقر سارو خانى، دائرة المعارف علوم اجتماعى، ص ٦١٢.

[٣] -

. felileb suaigiler ro sgnileef no ton nosaer nodesab eb dluahs ruoivaheb lla taht yroeht ehT