سرزمين و مرز جغرافيايى‌ از جمله شاخص‌هاى تكوين دولت، تعيين سرزمين و حدود جغرافيايى آن است؛ در پيمان‌نامه مذكور در بند «٣٩» تصريح شده است كه داخل مدينه براى امضاكنندگان اين پيمان، منطقه حرام است؛ يعنى اين منطقه جغرافيايى مشخّص داراى حريمى تعريف شده است و مقرّرات و اوامر سياسى در اين محدوده بر همه افرادى كه تابعيّت آن را دارند نافذ است.

در تاريخ نقل شده است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله به بعضى از صحابه دستور دادند تا مرزهاى «حرم مدينه» را علامت‌گذارى كنند و اين علامت‌ها ميان شرق و غرب و ميان كوه ثور در شمال، كوه عير در جنوب و وادى عقيق داخل حرم باشد.[١] امنيت‌ در تحقق جامعه سياسى منسجم، وجود امنيّت امرى حياتى و اجتناب‌ناپذير است.

در اين اساس‌نامه سازوكارهاى ايجاد امنيّت، هم در بعد داخلى و هم از بعد خارجى لحاظ شده است؛ در بندهاى مربوط به امنيّت داخلى دستورهايى درباره مجرمين، پناه دادن و كيفر آنان صادر شده است‌[٢] و در مورد امنيّت خارجى، در برابر تجاوز خارجى و خراب‌كارى، دستور صريح و قاطع در قطع هرگونه ارتباط با دشمن و هم‌پيمانى در كارزار با متجاوزان صادر شده است.[٣] به منظور افزايش امنيّت شهر مدينه از افراد غريب و بيگانه، براى هر قومى‌

[١] - محمد حميد الله، مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبويّة و الخلافة الراشدة، ص ٥٩٤.

[٢] - بندهاى ١٣، ٢٢، ٢٥، ٣٦، ٤٢ و ٤٣.

[٣] - بندهاى: ١٧، ٤٣، ٤٤.