ديگر فهميده مى‌شود كه عبوديت وربوديت باهم پيوند دارند «لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَ قالَ الْمَسِيحُ يا بَنِي إِسْرائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَ رَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَ مَأْواهُ النَّارُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ») المائدة، ٧٢) و «إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ» (آل‌عمران، ٥١) و «إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ» (الأنبياء، ٩٢).

شيخ شلتوت در تفسيرش عبادت را اين طورتفسير مى‌كند: «العبادة خضوع لا يحد لعظمة». لايحد، يعنى پرستش خضوع نامحدود در برابر عظمت غير متناهى. دراين تعريف دو اشكال وجود دارد:

١- هر عبادت خضوع، نامحدود نيست، مانند: ذكرگفتن يا وضو گرفتن يا صدقه دادن، به يك درهم مثلًا.

٢- عبادت، بت‌ها راشامل نمى‌شود، زيرا بت پرستان عظمت بت‌ها را لايتناهى نمى‌دانستند؛ بلكه آنان را وسايط مى‌دانستند كه وسيله تقرب به خدا هستند. (ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى‌) در اين جا اشكال بظاهر قوى، بر تفسيرى كه ما براى عبادت نموديم در ذهن بعضى‌ها خلجان خواهد كرد، وآن اينكه كفار قريش يا جمعى از آنان تعظيم بت‌ها را به اين جهت مى‌نمودند كه شفاعت كنندگان شان مى‌پنداشتند، نه آفريدگار، با اينكه آنان از نظر اسلام مشرك بوده‌اند «وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَضُرُّهُمْ وَ لا يَنْفَعُهُمْ وَ يَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ ...» (يونس: ١٨).

ولى تدبر در آيه مباركه مى‌رساند كه آيه بيانگر دو مطلب است: يكى اين كه كفار بت‌هاى بى نفع و ضرر را پرستش مى‌كردند. و قبلًا فهميديم كه پرستش جايى است كه معبود را خدا و مؤثر پندارد، دوم ادعا داشتند كه اين بت‌ها مقام شفاعت را نزد الله داشتند. و هر گز از آيه استفاده نمى‌شود كه علت عبادت همان اعتقاد به شفاعت بوده است.

و به تعبير ديگر كفار هرچند به خدايى بت‌ها معتقد بودند ولى نه به‌

عظمت خدايى الله تعالى؛ بلكه يك مرتبه از اولوهيت آنان شفاعت به درگاه الله بوده است. وآشكار است كه اعتقاد به اولوهيت غير الله هرچند محدود هم كه باشد موجب كفر است. فافهم!