گوناگون (قصه‌هاى كوتاه و آموزنده) - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٣ - ٢١ - توحيد فعلى و تدبير ملائكه

آن رابدم شمشير هلاك نما، و شهر را با تمامى غنيمتش براى يهوه خدايت به آتش بكش.[١]

بلى خواننده عزيز اگر اهل مطالعه باشى مى فهمى كه بسيارى از بد بختى‌هاى دنيا از دست يهودى‌ها بوده، و تا يهودى‌ها قدرت و رمق داشته باشند مردم دنيا خصوصاً مسلمانها از آنان در امان نخواهند بود.

٢١- توحيد فعلى و تدبير ملائكه‌

توحيد آفريد گار جهان- جل جلاله- داراى چند مرتبه است:

١- توحيد در وجوب وجود، در اين مقام مخالف آشكارى وجود ندارد؛[٢] زيرا دلايل عقلى تعدد واجب را ممتنع و محال مى‌گرداند و شبهه ابن كمونه بر اساس اصالة الوجود بطور قطعى باطل مى‌شود.

٢- توحيد در عبادت، پرستش و تعظيم به عنوان خالق مخصوص خداوند است و عبادت غير او هر چند كه نبى و ولى باشد شرك است.

٣- توحيد در صفات، صفات ذاتى خداوند عين ذات اوست و تعدد تنها در ناحيه مفاهيم است كه مفهوم علم جدا از مفهوم قدرت و مفهوم قدرت جدا از مفهوم ذات و مفهوم ذات جدا از مفهوم حيات است. وهكذا ولى مصداق همه اين‌ها يك موجود واحد، و بسيط است. اين نظريه اماميه و فلاسفه و جمع كثيرى از معتزله است كه بدلايل قاطعه و براهين ساطعه ثابت شده است. مشهور اشاعره صفات ذاتى خداوند را ممكن الوجود و از لازمه لاينفك ذات مى‌دانند كه مشكلات زيادى را در پى دارد، لذا بعضى از آنان نظر اماميه را پذيرفته‌اند وبعضى گفته‌اند صفات او نه مغاير با اوست ونه عين او!

[١] - همان باب ١٣.

[٢] - از علامه مجلسى در بحار ظاهر مى‌شود كه بعضى از قدما( شايد از منجمين) به تعدد واجب قايل بوده‌اند. والله العالم. ولى بعضى از اهل سنت صفات خداوند را واجب و زايد بر ذات او دانسته‌اند. و سيد شريف در شرح مواقف بر آنان ايراد گرفته كه تعدد واجب الوجب ممتنع است.