شناخت نامه نماز

پيشگفتار

ويژگىهاى نماز

نقش نماز در تكامل انسان

عبادت، حكمت خلقت انسان

ياد خدا، روح همه عبادات

جامعترين دستاورد ياد خدا

نماز، كاملترين جلوه ياد خدا

حكمت اجمالى نماز

حكمت تفصيلى نماز

برترين بركات نماز

بالاتر از لذايذ مادى

لذتبخشتر از بهشت!

تصويرى زيبا از اسرار نماز

رمز خودسازى و سازندگى

قدردانى و سپاس

فصل يكم تشريع نماز

1/ 1 نماز در امتهاى پيشين

پژوهشى در باره نماز در امتهاى پيشين

نماز در روزگار آدم عليه السلام

نماز در روزگار ادريس عليه السلام

نماز در روزگار نوح عليه السلام

نماز در روزگار ابراهيم عليه السلام

نماز در روزگار فرزندان ابراهيم عليه السلام

نماز در روزگار موسى عليه السلام

نماز در روزگار پيامبران بنى اسرائيل

نماز در روزگار عيسى عليه السلام

1/ 2 تشريع نماز در اسلام

پژوهشى در باره چگونگى تشريع نماز در اسلام

تشريع نمازهاى پنجگانه

1/ 3 تبيين نماز به وسيله پيامبر(ص)

1/ 4 وجوب نماز

1/ 5 گونههاى تشريع شده نماز

1/ 6 نمازهاى واجب در شبانهروز

1/ 7 حدود نماز

1/ 8 وقتهاى نماز

سخنى در باره اوقات نمازهاى پنجگانه

فصل دوم ويژگىهاى نماز

2/ 1 بهترين دستور

2/ 2 سفره مهمانى خدا

2/ 3 روشنى چشم پيامبر(ص) و امتش

2/ 4 زيور اسلام

2/ 5 نشانه مسلمانى

2/ 6 نخستين فريضه خدا

2/ 7 نخستين آموزشى كه بر هر مسلمان واجب است

2/ 8 نخستين مورد در محاسبه

توضيحى در باره نخستين پرسش پس از مرگ

2/ 9 آخرين وصيت پيامبر(ص)

2/ 10 نور و دليل

2/ 11 ترازو و پيمانه

2/ 12 پيشواى كارها

2/ 13 و اين چند ويژگى

فصل سوم حكمت نماز

3/ 1 ياد خدا

3/ 2 بازدارى از فساد

3/ 3 پيراستن از كبر

3/ 4 برپايى دين

3/ 5 زنده داشتن قرآن

فصل چهارم بر پا داشتن نماز

4/ 1 تأكيد بر به پا داشتن نماز

4/ 2 پاسدارى از حدود و وقتهاى نماز

4/ 3 فرمان دادن خانواده به نماز

4/ 4 فضيلت نمازگزار

فصل پنجم آثار بر پا كردن نماز

5/ 1 از ميان رفتن بدىها

5/ 2 روشنى دل

5/ 3 راندن شيطان

5/ 4 اقبال خداوند به نماز گزار

5/ 5 تقرب به خدا

5/ 6 دعاى فرشتگان

5/ 7 فرود آمدن رحمت

5/ 8 اجابت دعا

5/ 9 يارىرسانى در سختىها

5/ 10 خير دنيا و آخرت

5/ 11 و اين چند بركت

فصل ششم آداب نماز

6/ 1 آداب پيش از نماز

6/ 1 - 1 توبه

6/ 1 - 2 مسواك زدن

6/ 1 - 3 زينت كردن

6/ 1 - 4 استفاده از بوى خوش

6/ 1 - 5 انگشتر به دست داشتن

6/ 1 - 6 اذان و اقامه گفتن

6/ 2 آداب خواندن نماز

6/ 2 - 1 انجام نمازهاى واجب در اول وقت

6/ 2 - 2 اداى نماز واجب در مسجد

6/ 2 - 3 خواندن نمازهاى واجب به جماعت

6/ 2 - 4 نماز خواندن مانند كسى كه آخرين نمازش را مىخواند

6/ 2 - 5 دعاى آغاز نماز

6/ 2 - 6 خشوع و حضور قلب

پژوهشى در باره خشوع و حضور قلب در نماز

خشوع، در لغت

خشوع، در قرآن و حديث

خشوع مطلوب در نماز

نقش خشوع در قبولى نماز

رهنمودهايى براى تحصيل خشوع در نماز

6/ 2 - 7 گريستن يا حالت گريه داشتن

6/ 2 - 8 درنگ كردن

6/ 3 ادب تكبير گفتن

6/ 3 - 1 مواظبت بر تكبير اول

6/ 3 - 2 استحباب سه يا هفت بار گفتن تكبير اول

6/ 3 - 3 بالا بردن دستها در تكبير

6/ 4 احكام و آداب قرائت

6/ 4 - 1 رعايت حد بلند و آهسته خواندن

سخنى درباره احكام و آداب قرائت

6/ 4 - 2 پناه بردن به خدا

6/ 4 - 3 قرائت«بسم الله»

6/ 4 - 4 بلند گفتن«بسم الله»

الف - بلند گفتن«بسم الله» در نماز به وسيله پيامبر صلى الله عليه و آله

ب - بلند گفتن«بسم الله» در نماز به وسيله اهل بيت عليهم السلام

ج - بلند گفتن«بسم الله» از نشانههاى ايمان

6/ 4 - 5 قرائت سوره حمد و يك سوره ديگر

6/ 4 - 6 استحباب خواندن يكى از اين سورهها

6/ 4 - 7 نخواندن سورههاى در بر دارنده سجده واجب

6/ 4 - 8 ترتيل در قرائت

6/ 4 - 9 تسبيحات اربعه در ركعت سوم و چهارم

6/ 5 ادب ركوع و سجود

6/ 5 - 1 چگونگى ركوع

سخنى در باره چگونگى ركوع

6/ 5 - 2 چگونگى سجود

سخنى در باره چگونگى سجود

6/ 5 - 3 بينى به زمين رساندن

6/ 5 - 4 ذكر ركوع و سجود

6/ 5 - 5 دعا در ركوع و سجود

6/ 5 - 6 كامل آوردن و طول دادن ركوع و سجود

6/ 5 - 7 چگونگى سر بر داشتن از ركوع و سجده و نشستن و بلند شدن

6/ 6 ادب قنوت

6/ 6 - 1 استحباب قنوت در همه نمازها

سخنى در باره ادب قنوت

6/ 6 - 2 آنچه در قنوت گفته مىشود

6/ 7 ادب تشهد

6/ 7 - 1 چگونگى تشهد

6/ 7 - 2 وجوب صلوات فرستادن بر محمد صلى الله عليه و آله و خاندانش در تشهد

6/ 8 ادب سلام دادن

6/ 8 - 1 پايان دادن نماز با سلام

6/ 8 - 2 چگونگى سلام دادن

6/ 9 مجموعه آداب نماز

فصل هفتم رازهاى نماز

7/ 1 اهميت شناخت رازهاى نماز

7/ 2 رازهاى اذان

7/ 3 رازهاى نماز از ديدگاه امير مؤمنان(ع)

7/ 4 رازهاى نماز از ديدگاه امام صادق(ع)

شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٩ - تشريع نمازهاى پنجگانه

هر چند نقل ابن شهرآشوب، مستند و يا منسوب به معصوم نيست تا نياز به حلّ تعارض ابتدايىِ آن با روايتِ نقل شده از امام زين العابدين عليه السلام باشد، اما مى‌توان گفت: سخن ابن شهرآشوب، ناظر به اصل تشريع نمازهاى پنجگانه است كه به تصريح بعضى احاديث، در پى تفويض حقّ قانون‌گذارى از سوى خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله، ايشان با مشورت جبرئيل، پنج وقت را در هر شبانه‌روز براى آنها تعيين كرد و به مسلمانان آموخت؛[١] ولى روايت امام زين العابدين عليه السلام ناظر به تعداد ركعات هر يك از نمازهاى پنجگانه است كه در آغاز تشريع الهى، همگى به صورت دوركعتى بوده و بعداً با تعيين پيامبر صلى الله عليه و آله و تأييد الهى بر شمار ركعات برخى از آنها افزوده شده است.[٢] گفتنى است چرايى و چگونگى اين ركعت‌افزايى نيز در برخى احاديث، بيان شده كه شايسته مراجعه است.[٣]

[١]. ر. ك: ح ٢١ و ٢٤.

[٢]. ر. ك: ح ٢٣ و ٢٥.

[٣]. ر. ك: الكافى: ج ٣ ص ٢٧١( باب فرض الصلاة).