شناخت نامه نماز - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٣ - ١/ ٢ تشريع نماز در اسلام
در آغاز سوره قرار داده شد. سپس خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «مرا ستايش كن» و هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله گفت: «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ؛ ستايش، ويژه خداى جهانيان است»، پيامبر صلى الله عليه و آله از پيش خود افزود و گفت: «سپاس، خداى را».
خداوند فرمود: «ستايش مرا قطع كردى. دوباره مرا با اسمم بخوان» و از اين رو «الرحمان الرحيم» دو بار در [سوره] «حمد» قرار داده شد. پيامبر صلى الله عليه و آله چون به «وَ لَا الضَّالِّينَ؛ و نه گمراهان» رسيد، گفت: «ستايش، ويژه پروردگار جهانيان است، او را سپاس».
خداوند به وى وحى كرد و فرمود: «ذكر مرا قطع كردى. مرا با اسمم بخوان». به همين دليل نيز «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» [پس از حمد و] در آغاز سوره، قرار داده شد.
سپس خداوند عز و جل به پيامبر صلى الله عليه و آله وحى فرمود كه: «اى محمّد! نسبنامه پروردگارت را بخوان: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، اللَّهُ الصَّمَدُ، لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ؛ بگو: خداوند، يگانه است.
خداوند، بىنياز است. نه زاده و نه زاييده است و هيچ كس همسان او نيست»» و سپس از ارسال وحى به پيامبر صلى الله عليه و آله خوددارى نمود. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گفت: يكتاى يگانه بىنياز.
خداوند به او وحى فرمود: «نه زاده و نه زاييده شده است و هيچ كس همسان او نيست» و سپس وحى را از او قطع فرمود. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گفت: چنين است خداوند، چنين است خداوند، پروردگار ما. وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله چنين گفت، خداوند به او وحى كرد: اى محمّد! به پروردگار ركوع كن. او ركوع كرد و خداوند به او، در همان حال كه در ركوع بود، وحى كرد: «بگو: سبحان ربّى العظيم؛ پروردگار با شكوه من، منزّه است». [پيامبر] اين ذكر را سه بار گفت.
سپس خداوند به او وحى كرد كه: «اى محمّد! سرت را بلند كن». پيامبر خدا صلى الله عليه و آله هم سر از ركوع برداشت و راست ايستاد. خداوند عز و جل به او وحى كرد: «اى محمّد! براى پروردگارت سجده كن». پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به سجده افتاد. خداوند به او وحى فرمود: «بگو:
سبحان ربّى الأعلى؛ پروردگار والاى من، منزّه است». پيامبر خدا صلى الله عليه و آله اين ذكر را سه بار گفت. سپس خداوند به او وحى كرد كه: «اى محمّد! برخيز و بنشين». پيامبر صلى الله عليه و آله از سجده برخاست. وقتى سرش را از سجده برداشت و نشست، به عظمت شكوهمند او نگريست و از جانب خود- و نه فرمان خدا- به سجده افتاد و سه بار تسبيح خداوند را گفت. آن گاه خداوند به او وحى كرد: «برخيز و بايست». او هم اين كار را كرد؛ ولى عظمت پيشين را نديد. از اين رو بود كه نماز، يك ركعت با دو سجده شد.