شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠ - جامعترين دستاورد ياد خدا

ياد خدا، در گام اولِ سلوك، آيينه دل را از زنگارهاى اخلاق و اعمال زشت، پاك مى‌كند، و در گام دوم، با نورانى ساختن دل، زمينه انعكاس معارف شهودى در آن و دستيابى انسان به قلّه يقين را فراهم مى‌سازد، و در يك جمله، مى‌توان گفت كه: «ياد خدا، ياد كردن از خويش است، و فراموشى او، فراموش كردن خود»!.[١]

جامع‌ترين دستاورد ياد خدا

خداوند متعال، وعده قطعى داده است كه هر كس او را ياد كند، او نيز متقابلًا وى را ياد نمايد.[٢] ياد كردن خدا از بنده خود، در حقيقت، جامع‌ترين دستاورد «ذكر» و مبدأ همه آثار مادّى و معنوى، اين كيمياى ارزشمند سعادت است.

بى ترديد، همه آثار سازنده ذكر (ياد خدا)، در اين تعبير كه: «خداوند، يادكننده خود را ياد مى‌كند» خلاصه شده است؛ زيرا ياد كردن خداوند متعال از بنده خود، به معناى آگاهى داشتن از حال او نيست؛ چرا كه او همواره، به همه چيز و همه كس، آگاه است؛ بلكه مقصود از ياد كردن، ارزانى‌داشتِ نعمت و احسان و رضوان به اوست.

البته مراتب چنين نعمت و رحمت متقابل الهى نسبت به يادكننده خود، متناسب با مراتب ذكر اوست. هر چه ذكر از سوى بنده، عميق‌تر و آثار عملى آن گسترده‌تر باشد، احسان مادّى و معنوى الهى، ذاكر را بيشتر فرا خواهد گرفت. آرى! نظر به اين پاداش مضاعف براى ذاكران است كه خداوند متعال فرموده است:

«وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ.[٣]

و البته ياد خدا بزرگ‌تر است».

سخن امام باقر عليه السلام در تفسير اين آيه نيز تأكيدى است بر اين كه ياد كردن خدا از

[١]. براى آشنايى بيشتر با موضوع« ياد خدا» و آثار و بركات آن از منظر آيات و روايات، ر. ك: نهج الذكر با ترجمه فارسى، محمّد محمّدى رى‌شهرى.

[٢].« فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ‌؛ مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم»( بقره: آيه ١٥٢).

[٣]. عنكبوت: آيه ٤٥.