رساله توضيح المسائل - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٦٦ - احكام مُساقات

«مسأله ٢٥٠٦» بايد سهم هر كدام از باغدار و باغبان به طور مشاع، مثل نصف يا ثلث محصول و مانند آن باشد و اگر قرار بگذارند كه مثلًا صد كيلو گرم از ميوه‌ها مال باغدار و بقيّه مال كسى باشد كه كار مى‌كند، معامله باطل است.

«مسأله ٢٥٠٧» بايد قرارداد معامله مساقات را پيش از ظاهر شدن ميوه منعقد نمايند؛ بنابر اين اگر بعد از ظاهر شدن ميوه و پيش از رسيدن آن قرارداد منعقد كنند، صحّت معامله خالى از اشكال نيست، هرچند براى زياد شدن ميوه يا براى سلامت آن كارى مانند آبيارى و سم‌پاشى انجام دهد.

«مسأله ٢٥٠٨» معامله مساقات در بوته خربزه و خيار و مانند اينها صحيح نيست.

«مسأله ٢٥٠٩» درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مى‌كند و به آبيارى احتياج ندارد، اگر به كارهاى ديگر مانند بيل زدن و كود دادن محتاج باشد، معامله مساقات در آن صحيح است، ولى چنانچه آن كارها در زياد شدن يا خوب شدن ميوه اثرى نداشته باشد، معامله مساقات اشكال دارد.

«مسأله ٢٥١٠» مساقات عقد لازم است؛ بنابراين طرفين عقد مساقات با رضايت يكديگر مى‌توانند معامله را به هم بزنند و نيز اگر در ضمن خواندن صيغه مساقات شرط كنند كه هر دو يا يكى از آنان حقّ به هم زدن معامله را داشته باشند، مطابق قرارى كه گذاشته‌اند، به هم زدن معامله اشكال ندارد، بلكه اگر در ضمن عقد مساقات شرطى كنند و عملى نشود، كسى كه به نفع او شرط شده مى‌تواند معامله را به هم بزند.

«مسأله ٢٥١١» كارهايى نظير احداث راه آب، ديوار كشى و نصب موتور كه معمولًا در هر سال تكرار نمى‌شود، در صورتى كه در قرارداد شرط نشده باشد، به عهده مالك باغ مى‌باشد و كارهايى نظير اصلاح درختان، كندن علف‌هاى هرزه و آبيارى كه طبق معمول هر سال تكرار مى‌شوند، در صورتى كه در قرارداد شرط نشده باشد، به عهده باغبان مى‌باشد.

«مسأله ٢٥١٢» اگر مالك بميرد، معامله مساقات به هم نمى‌خورد و ورثه او به جاى او هستند.

«مسأله ٢٥١٣» اگر كسى كه پرورش درختان به او واگذار شده بميرد، چنانچه‌