رساله توضيح المسائل - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٤ - راه ثابت شدن نجاست

اوّل: خود انسان از هر راهى وثوق و اطمينان پيدا كند چيزى نجس است، و اگر گمان داشته باشد چيزى نجس است، لازم نيست از آن اجتناب نمايد؛ بنابر اين غذا خوردن در قهوه‌خانه‌ها و مهمانخانه‌هايى كه مردمان بى‌پروا و كسانى كه پاكى و نجسى را مراعات نمى‌كنند در آنها غذا مى‌خورند، اگر انسان اطمينان نداشته باشد غذايى كه براى او آورده‌اند نجس است، اشكال ندارد. دوم: گفتن «ذو اليد»- يعنى كسى كه چيزى در اختيار او است- مثلًا همسر يا خدمتكار انسان بگويد كه ظرف يا چيز ديگرى كه در اختيار او است، نجس مى‌باشد، مشروط بر اين كه متهم به دروغگويى نباشد. سوم: دو مرد عادل بگويند كه چيزى نجس است.

«مسأله ١١٠» اگر به واسطه ندانستن مسأله، نجس يا پاك بودن چيزى را نداند، مثلًا نداند عرقِ جنب از حرام پاك است يا نه، بايد مسأله را بپرسد، ولى اگر با اين كه مسأله را مى‌داند در پاكى چيزى شك كند، مثلًا شك كند كه آن چيز خون است يا نه، يا نداند كه خون پشه است يا خون انسان، آن چيز پاك مى‌باشد، مگر در مورد آب مشكوكى كه بعد از ادرار و قبل از استبراء و يا بعد از خروج منى و قبل از ادرار كردن خارج مى‌شود كه محكوم به نجاست است.

«مسأله ١١١» چيز نجسى كه انسان شك دارد پاك شده يا نه، نجس است و اگر شك كند چيز پاكى نجس شده يا نه، پاك است و حتى اگر بتواند نجس يا پاك بودن آن را بفهمد، لازم نيست وارسى كند.

«مسأله ١١٢» كسى كه در طهارت و نجاست دچار وسواس است، لازم نيست به برطرف شدن نجاست اطمينان پيدا كند، بلكه بايد بدون توجه به وسوسه‌هاى نفسانى خود به متعارف مردم نگاه كرده و ببيند آنها در چه مواردى اطمينان به طهارت و نجاست پيدا مى‌كنند و همانند آنان عمل نمايد. همچنين اگر در مسائل وضو، غسل و ساير عبادات نيز وسواس داشته باشد، بايد به همين ترتيب عمل نمايد. اگر چنين شخصى به وسوسه‌هاى نفسانى خود اعتنا نمايد، شيطان در او طمع كرده و به تدريج در اعتقادات و امور روزمره او نيز شك و ترديد ايجاد مى‌نمايد.