الوهيت فعلي و جمع تفصيل «الرحمن» و «الرحيم» فعلي است. «الحمد» به معناي عالم مجردات و نفوس اسپهبديه است كه حيثيتي جز حمد پروردگار و اظهار كمالات منعم ندارند و در سلسله وجود، جز اين عوالم نوراني، چيزي كه تماما حمد باشد بدون شائبه كفران نيست، زيرا اين‌ها در نظر اهل ذوق و عرفان انّيات صرف‌اند و ماهيتي ندارند. «العالمين» نيز عوالمي است پايين‌تر از آن عوالم. بنابراين، معنا چنين خواهد بود: به نام خداوندي كه داراي رحمت رحماني و رحيمي ذاتي است. تمامي عوالم حمد گشوده شده، عوالمي كه تعيّن الوهيت مطلق در مقام فعل‌اند و صاحب مقام ربوبيت و تربيت براي موجوداتي هستند كه دون مقام مقدسات‌اند كه عبارت‌اند از: ملائكه روحاني و ملائكه صافات و ملائكه مدبرات. نيز صاحب رحمت رحماني و رحيمي فعلي‌اند كه به معناي مقام بسط وجود و بسط كمال عيني وجود در حضرت شهادت است و صاحب مالكيت و قابضيت در روزي هستند كه همه به سوي آن‌ها باز مي‌گردند، زيرا بازگشت به اينان بازگشت به خداست، چه اين‌ها ظهور ذات باري‌اند و ظهور هر چيز جداي از آن چيز نيست، بلكه خود آن است.

اما اگر «الرحمن الرحيم» را صفت «اسم» در بسمله قرار دهيم، كار به عكس شده و معنا چنين خواهد شد: به مشيت خداوند كه اين مشيت داراي رحمانيت و رحيميت فعلي است. و «الله» در «الحمدلله» الوهيت ذاتي و «الرحمن الرحيم» از اوصاف ذاتي اوي‌اند و چنين است «رب» و «مالك». به اميد خدا، در شرح جمله «اللهم اني اسئلك من اسمائك» آنچه را كه در تفسير اسم از روايات اهل بيت عصمت و طهارت و منزلگاه‌هاي وحي و مهبط فرشتگان الهي استفاده مي‌شود بيان خواهيم كرد. [١]

[١]. رك: فصوص الحكم، ص ٧٥ به بعد.