نكته، مي‌توان ميان صفت بهاء و صفت جمال تفاوت قائل شد. بهاء عبارت است از نوري كه ظهور و بروز در آن مدّ نظر باشد. بنابراين، همه صفات ثبوتيه جمال‌اند، ولي فقط بعضي از آن‌ها بهاء هستند. بهي نيز، به يك اعتبار، از اسماء ذات، به اعتبار ديگر از اسماء صفات و به اعتبار سوم از اسماء افعال است؛ اگر چه به اسماء صفات و افعال شبيه‌تر است. جميل نيز از يك منظر از اسماء ذات است و از منظر ديگر از اسماء صفات، اما از اسماء افعال شمرده نمي‌شود؛ گرچه با اسماء صفات مشابهت و مناسبت بيشتري دارد. (ان شاء الله، در شرح اين كلام امام، عليه السلام «اللهم اني أسئلك من قولك بارضاه» آنچه را در اين باره مفيد است بيان خواهيم كرد).

نقل و كشف‌

يكي از بزرگان مشايخ اهل سير و معرفت‌ [١]، رضوان الله عليه، در كتاب خود موسوم به اسرار الصلاة در تفسير «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»^ بر اساس اسرار حروف، بعد از ذكر چند حديث و خبر از جمله حديثي كه در كتاب كافي و توحيد و معاني از عياشي به نقل از اباعبدالله، عليه السلام، بدين مضمون ذكر شده است كه «الباء بهاء الله و السين سناء الله و الميم مجد الله‌ [٢]؛ منظور از باء بهاء خداوند، مراد از سين سناي خداوند و مراد از ميم مجد خداوند است» (قمي‌هم از امامان باقر و صادق و رضا، عليهم السلام، مانند همين روايت را نقل كرده ولي به جاي مجد خداوند، ملك خداوند [٣] آورده است) فرموده است:

[١]. منظور مرحوم ميرزا جواد آقا ملكي تبريزي است. ايشان از فقها و علماي اخلاق بزرگ حوزه بودند كه به سال ١٣٤٣ هجري در گذشتند و مقبره‌شان در قبرستان شيخان شهر قم واقع است. از شاگردان ملا حسينقلي همداني و آقا رضا همداني هستند. از آثار ايشان: اسرار الصلاة، المراقبات، رسالة لقاء الله و ... است.

[٢]. اصول كافي؛ ج ١، ص ١١٤؛ كتاب توحيد، باب معاني الاسماء واشتقاقها، ح ١؛ التوحيد؛ باب معاني‌ بسم الله الرحمن الرحيم‌، ح ٢؛ معاني الاخبار؛ ص ٣، باب معاني‌ بسم الله الرحمن الرحيم‌، ح ١.

[٣]. البرهان في التفسير القرآن؛ ج ١، ص ٤٣ و ٤٤، تفسير فاتحة الكتاب، ح ١.