تو نيز اگر قلبت به انوار الهي روشن شود و روحت از شعاع‌هاي روحاني پرتو گيرد و چراغ زيتوني قلبت بدون بهره‌گيري از تعاليم خارجي منور شود و از نور باطني‌اي كه پيشاپيش تو در حركت است بهره‌مند شوي، يقيناً سرّ كتاب الهي البته، به شرط داشتن طهارت لازم براي مسّ حقايق قرآن برايت كشف خواهد شد و در آينه مثل اعلا و آيت كبرا حقيقت كلام الهي و غايت تكلم خداي تعالي را خواهي ديد و خواهي دانست كه مراتب وجود و عوالم غيب و شهود همگي كلام الهي‌اند كه به وسيله هوايي كه متعلق به مرتبه عماست از مرتبه هويت غيبي خارج شده‌اند و به دليل حب ذاتي‌اي كه حق تعالي براي اظهار كمالات و تجلي به اسماء و صفاتش داشته از آسمان الهي نازل گشته‌اند تا شأن و مقام پروردگار را بشناسانند؛ چنان كه در حديث قدسي آمده است: «كنت كنزاً مخفيا فاحببت ان اعرف وخلقت الخلق لكي اعرف‌ [١]؛ من گنجي مخفي بودم و دوست داشتم شناخته شوم، پس مخلوقات را آفريدم تا شناخته شوم».

از حضرت علي، عليه السلام، نقل است كه فرمود: «ولقد تجلي الله لعباده في كلامه ولكن لايبصرون‌ [٢]؛ خداوند در آينه كلام خود بر بندگانش تجلي كرده است، ولي آنان بصيرت دركش را ندارند». نيز از آن حضرت وارد شده است كه «انما يقول لما اراد كونه: كن فيكون، لا بصوت يقرع ولا بنداء يسمع وانّما كلامه سبحانه فعله‌ [٣]؛ خداوند متعال به هر چيزي كه وجودش را اراده فرمايد مي‌گويد: موجود شو. و آن چيز موجود مي‌شود، [ولي‌] نه [با گفتن‌] به صدايي كه به گوش رسد يا با آوايي كه شنيده شود، بلكه كلام و سخن‌خداي سبحان همان فعل اوست». اهل معرفت گفته‌اند: «تكلّمه عبارة عن تجلي الحق‌

[١]. بحارالانوار؛ ج ٨٤، ص ١٩٩ و ٣٣٩.

[٢]. اين روايت با اختلاف اندكي از امام صادق نيز روايت شده است. رك: بحارالانوار؛ ج ٨٩، ص ١٠٧، ح ٢؛ نيز: نهج‌البلاغه؛ خ ١٤٧ و روضه كافي؛ ص ٣٨٧، قريب به همين مضمون.

[٣]. نهج‌البلاغه؛ خ ١٨٦.