اما فاتحه و سرآغاز كتاب تكويني الهي كه خداوند متعال با قدرت كامله‌اش آن را نگاشته و تمام كتاب به وجود جمعي الهي در آن وجود گرد آمده و از كثرت دور و از زشتي و كدورت پالوده است، از جهتي، عبارت است از عالم عقول مجرده و روحانيان ملائك و تعيّن اول مشيت، و از جهت ديگر، عبارت است از خود مشيت كه كليد غيب وجود است. در زيارت جامعه آمده است: «بكم فتح الله‌ [١]؛ به واسطه شما، خداوند [باب همه چيز را] گشود»، و اين به سبب مطابقت افق حضرات معصومين، عليهم السلام، با افق مشيت حضرت حق است؛ همان طور كه خداوند اين معنا را چنين حكايت فرموده است: «ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى‌ [٢]؛ پس نزديك و نزديك‌تر شد و فاصله‌اش به اندازه طول دو كمان يا كمتر بود». ناگفته نگذاريم كه همه معصومان از نظر ولايت متحدند، زيرا «اولّنا محمد، اوسطنا محمد، آخرنا محمد، كلّنا محمد، كلّنا نور واحد [٣]؛ آغاز و ميان و انجام ما محمد است، همه محمديم و همه نور واحديم».

نيز، از آن جا كه تمام كتاب در سوره فاتحه گرد آمده و سوره فاتحه خود به اعتبار وجود جمعي در بسم الله الرحمن الرحيم‌ و آن در باي‌بسم الله و آن در نقطه زير باء گرد آمده است، علي (ع) در روايتي كه به حضرتش نسبت داده‌اند فرموده است: «انا النقطة [٤]؛ نقطه باي‌بسم الله منم». و در روايات آمده است كه «بالباء ظهر الوجود وبالنقطة تميّز العابد من المعبود؛ وجود با باء پديد آمد و عابد با نقطه زير با از معبود جدا شد». نقطه پايان اين‌

[١]. من لايحضره الفقيه؛ ج ٢، ص ٣٧٤، ح ٢.

[٢]. نجم/ ٨ و ٩.

[٣]. رك: بحارالانوار؛ ج ٢٥، ص ٣٦٣؛ ج ٢٦، ص ٣ و ٦ و ١٦.

[٤]. مشارق انوار اليقين في اسرار اميرالمومنين؛ ص ٢١.