است، اگر چه با توجه به مقام اطلاقش قديم است، اين به سبب اتحّاد ظاهر و مظهر است و با توجه به اين نكته، گره فرمايشاتي كه از جانب ائمه معصومين، عليهم صلوات الله رب العالمين، وارد شده باز مي‌شود كه فرموده‌اند: اراده حادث و از صفات فعل است نه از صفات ذات.

در كافي، از طريق شيخ بزرگوار محمّد بن يعقوب كليني از عاصم بن حميد از امام صادق عليه السّلام، روايت شده است كه «قلت: لم يزل الله تعالى مريداً؟ قال: انّ المريد لايكون الّا المراد معه ولم يزل الله تعالى قادراً عالماً ثمّ أراد [١]؛ گفتم: آيا خداوند متعال همواره مريد و داراي اراده بوده است؟ فرمود: مريد مريد نيست مگر اين كه مراد با او باشد و خداوند تعالى هميشه قادر عالم بوده. پس تنها اراده نموده است». و نيز در همين باره از امام صادق، عليه السّلام، روايت شده: «المشيئة محدثة [٢]؛ مشيّت حادث است».

روشن است كه مراد از اين اراده و مشيّت اراده و مشيّت در مقام ظهور و فعل است؛ چنان كه فرموده حضرتش در روايتي ديگر شاهد اين معناست: «خلق الله المشيئة بنفسها ثم خلق الاشياء بالمشيئة؛ خداوند مشيّت را به خود مشيّت و ديگر اشياء را به واسطه مشيّت خلق فرمود». در روايت ديگري از امام كاظم، عليه السّلام، آمده است: «الارادة من الخلق الضمير و ما يبدوا لهم بعد ذلك من الفعل. و أما من الله فارادته إحداثه‌ [٣]؛ اراده خلق در درون آن‌ها و از ايشان ظاهر مي‌شود، امّا در مورد خداوند اراده عبارت است از احداث او».

پس، همان‌طور كه علم داراي مراتبي است، يعني مرتبه‌اي از آن مفهوم مصدري و مرتبه جوهر و مرتبه ديگر عرض و مرتبه‌اي واجبِ قائم به ذاتِ و موجود به ذات خويش است، اراده نيز همين‌طور است.

[١]. اصول كافى؛ ج ١، ص ١٠٩، ح ١.

[٢]. همان؛ ص ١١٠، ح ٧.

[٣]. همان؛ ص ١٠٩ و ١١٠، ح ٣.