ميشود و دوباره بر ميگردد , از اين تحولات و دگرگونى كه در صفحه جان پيدا مى شود , خدا را شناختم . زيرا اين رويدادهاى نفسانى نه به خود متكى هستند و نه به نفس انسان تكيه دارند , زيرا اگر بخود متكى بودند چرا گاهى بسته و گاهى باز ميشوند ؟ گاهى مثبت , گاهى منفى مى شوند , گاهى بود و گاهى نيست مى شوند , اگر به نفس متكى بودند چرا از نفس گرفته مى شوند , صفحه جان , صفحه پذير است نه آفريننده . جان انسانى اين رويدادهاى علمى را مى پذيرد البته نه بطور انفعال بلكه بعنوان مرآت و مجلا .

جان آئينه علوم است كه اين علوم را در صفحه جان بتاباند . پس اين سلسله تحولات و اراده ها و تصميم گيريها و باز و بسته شدن اين آراء و عقايد , نه به خود اين آراء و عقايد متكى اند و نه به جان , كه مجلاى اين آراء و عقايد است . گاهى به اصل وجود خلق استدلال مى كند كه خداست . گاهى به حدوث و پديده بودن خلق استدلال مى كند كه خدا حادث و پديده نيست , بلكه از ليست . گاهى به اينكه در خلق و در جهان امكان نظير هست , شبيه هست و همانندى را دارد , استدلال مى كند كه خدا همانند و شريك و نظير ندارد . ليس كمثله شى ء [١] گاهى اصل آفرينش و خلقت را تشريح مى كند كه خدا بدون حركت مى آفريند و بدون حركت كار ميكند . اين استدلالها نشان ميدهد كه بر اساس اصول ديالكتيك نميشود خدا را شناخت . زيرا بر پايه حركت همگانى و اينكه هيچ موجودى بيحركت نيست و اينكه سراسر جهان در حركتند و هماهنگند با اين اصل نمى شود خدا را اثبات كرد و نه مى شود صفت خدا را شناخت و ثابت كرد زيرا هم وجود خدا منزه از حركت و دگرگونى است و هم كار خدا منزه از حركت و دگرگونى است . خدا هست بيحركت

[١]سوره شورى , آيه ١١ .