همه موجودات آسمان و زمين سائلند و مى طلبند . خدا هم هر روز فيض جديد و شأن تازه دارد . همه سؤالهاى تازه و جديد دارند خدا هم در هر لحظه هم فيض جديد دارد كه به اين سؤالات همگانى پاسخ ميدهد از اين طرف نياز و از آن طرف عطا وجود . روى اين تحليل در جاى ديگر استدلال ميكند ميفرمايد : چون اوليت ذاتى اوست ديگر جا براى اول شدن غير نيست و چون آخر بودن ذاتى اوست ديگر جا براى آخر بودن غير نيست . در خطبه ١٠٠ ميفرمايد :

الاول قبل كل اول [٢] .

اين قبليتش هم ذاتى است يعنى پيش از اينكه موجوداتى ديگر به صفت اول شدن موصوف بشوند خدا اول است . پس اوليت آنها نسبى است و محدود نه اوليت نامحدو د و مطلق ( و الاخر بعد كل آخر ) [٣] بعد از هر پايانى اوست . معلوم مى شود همه به سمت او در تلاش و كوشش اند يكى مبدأ و توحيد را ثابت ميكند يكى معاد و قيامت را ثابت ميكند چون همه اينها هستى شان عين ذاتشان نيست . هيچيك از اينها هستى شان عين ذاتشان نيست . پس نيازمندند به مبدأ هستى بخش چون همه اينها به سمت كمال در حركتند پس به سراغ قيامت ميروند و اين جهان طبيعت كه در تلاطم و حركت است يك وقتى اين كشتى طبيعت بايد لنگر بيندازد تعبير ظريف قرآن كريم از قيامت اين است كه از رسول اكرم سؤال ميكنند درباره قيامت يسئلونك عن الساعة ايان مرسيها [٤] .

[١] قرآن كريم , سورة الرحمن , آيه ٢٩ .

[٢] و ٣ نهج البلاغه فيض اسلام , صفحه ٢٩٧ .

[٤] قرآن كريم , سوره نازعات , آيه ٤٢ .