حکمت نظري و عملي - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٣٩ - درس نهم
شرايط گذشته و آينده اش هم بطور يكسان هست . در دعاى سفر كه شايسته است مسافر آن دعا را بخواند , اين چنين آمده در خطبه ٤٦ از رسول اكرم صلوات الله و سلامه عليه كه در هنگام سفر اين دعا را ميخواندند .
اللهم انت الصاحب فى السفر وانت الخليفة فى الاهل [١] .
خدايا در هنگام سفر كردن كه ما مسافرت ميكنيم و اهل و فرزند را ميگذاريم و ميرويم هم بامائى و هم جانشين مائى . هم مصاحب مسافرى هم خليفه او در خانواده اش هم كار جانشين را ميكنى هم كار همراه را .
اين جمله از رسول اكرم عليه الف التحية و الكرم نقل شده . اميرالمؤمنين به دنباله اين سخن بيانى دارد فرمود ولا يجمعهما غيرك [٢] اين دو صفت جز در الله با هم جمع نخواهد شد ممكن است غير خدا مصاحب سفر باشند ولى ديگر خليفه اهل نخواهد بود . كسى كه همراه انسان است ديگر جانشين او نمى باشد و آن كسى كه جانشين انسان است ديگر همسفر نيست . اگر كسى همسفر بود ديگر جانشين نيست . اگر جانشين بود ديگر همراه نيست .
اميرالمؤمنين عرض ميكند خدايا غير از تو احدى اين دو صفت را جمع نميكند در يك حال . ممكن است كسى در يك وقت همسفر باشد در وقت ديگر جانشين . ممكن است كسى همسفر باشد و شخص ديگر جانشين . اما يك شخص در يك حال همراه باشد هم جانشين محال است . عرض ميكند خدايا اين دو صفت جز در تو در احدى جمع نميشود ( ولا يجمعهما غيرك ) [٣] چرا ؟ لان المستخلف لايكون مستصحبا و المستصحب لايكون مستخلفا [٤] .
[١] و ٢ نهج البلاغه فيض الاسلام , خطبه ٤٦ , صفحه ١٣٣ .
[٣] و ٤ نهج البلاغه فيض الاسلام , خطبه ٤٦ , صفحه ١٣٣ .