حکمت نظري و عملي - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٦٦ - حكمت عملى

علم وسيله عقل است . علم اگر به عمل نشست مى شود عقل . اگر در انسان آن نورى پيدا شد كه اين زانوى غرائز سركش را عقال كرد مى شود عقل . اگر در انسان نورى پيدا شد كه تمام اميال و غرائز حيوانى او را رام كرد مى شود عقل . فرمود بدانيد و به دانشتان بها بدهيد و عمل كنيد . اين يكى از جمله هاى بلند نهج البلاغه است كه فرمود :

رب عالم قدقتله جهله و علمه معه لاينفعه [١] .

فرمود چه بسا دانشمندان و خردمندانى اند كه عالم اند و دانشمند ولى كشته جهل اند عالمند ولى عاقل نيستند . علم اينها با اينهاست ولى نفعى ندارد . زيرا وقتى علم به عمل ننشست مى شود حجاب , هر چه دانش بيشتر , اين پرده حجاب غليظ تر خواهد بود . ( العلم هوالحجاب الاكبر ) چون يك موجود مجرد اگر بخواهد حاجب باشد حجبش مهمتر از موجود مادى است . ( العلم هوالحجاب الاكبر ) پس اگر علم به عمل ننشست مى شود حجاب و همين علم مى شود جهل , ( رب عالم قد قتله جهله ) [٢] كه همين علم جهل است لذا فرمود : لاتجعلوا علمكم جهلا [٣] اين دانش را جهل قرار ندهيد . اين علم شما را فريب ندهد . اين علم باعث غرور شما نشود . اين علم به جاى اينكه تواضع بياورد تكبر نياورد . اين علم بجاى اينكه اطاعت بياورد زمينه عصيان و سركشى را فراهم نكند . اين آگاهى بجاى اينكه زمينه راهروى را فراهم كند راهزن نشود . اگر علم راهزن شد همين علم مى شود جهل . اگر علم زمينه تكبر را فراهم كرد همين علم مى شود جهل . لذا در يكى از بياناتش فرمود :

لاتجعلوا علمكم جهلا و يقينكم شكا [٤] .