تبيين براهين اثبات خدا - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢١٩ - برهان صديقين در بيان بوعلي سينا رحمه الله

برهان صديقين در بيان بوعلي سينا رحمه الله

اصطلاح برهان صدّيقين را نخستين بار بوعلي رحمه الله با استفاده از آيات قرآن کريم ، در تسميه برهاني به کار برد که بر اساس امکان ماهوي براي اثبات وجود خداوند سازمان داده بود و سرّ اين نامگذاري توسط او اين است که در اين برهان ، هيچ يک از افعال و مخلوقات خداوند ، نظير حرکت و حدوث ، واسطه اثبات نيست ، بلکه پس از نفي سفسطه و قبول اين که واقعيتي هست ، از نظر به وجود ، بدون آن که به واسطه اي ديگر نياز باشد ، با يک تقسيم عقلي که موجود يا واجب يا ممکن است و در صورتي که ممکن باشد ، مستلزم واجب خواهد بود ، وجود خداي تعالي اثبات خواهد شد .

بوعلي رحمه الله در نمط چهارم کتاب الاشارات و التنبيهات ، پس از اقامه برهان ، در خصوصيات و تسميه اين برهان مي گويد :

تأمّل کيف لم يحتج بياننا لثبوت الاول و وحدانيته و برائته عن الصمات إلي تأمل لغير نفس الوجود و لم يحتج إلي اعتبار من خلقه و فعله و ان کان ذلک دليلاً عليه ، لکن هذا الباب أوثق و اشرف ، اي اذا اعتبرنا حال الوجود يشهد به الوجود من حيث هو وجود و هو يشهد بعد ذلک علي سائر ما بعده في الواجب و الي مثل هذا اشير في الکتاب الالهي : ( سنريهم أياتنا في الافاق و في أنفسهم حتى يتبيّن لهم انه الحق ) .[١]