ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٤١ - خطاب متوجه كيست؟

(وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ ...)- و بپاى داريد نماز را.

نماز را با دستورات و آداب لازم انجام دهيد.

(وَ آتُوا الزَّكاةَ ...)- و زكاة را بپردازيد.

زكاة را همان نحوى كه خداوند مقرر داشته بصاحبانش بپردازيد.

ابن عباس ميگويد: زكاتى را كه خداوند بر بنى اسرائيل مقرر كرد عبارت بود از يك قربانى كه نشانه قبولى آن آتشى بود كه از آسمان فرود ميآمد و آن را با خود برميداشت و چنانچه آتشى چنين فرود نمى‌آيد و با قربانى اين چنين رفتار نمى‌نمود آن قربانى مورد قبول واقع نشده بود.

ابن عباس در روايت ديگر ميگويد كه منظور: فرمانبردارى خداوند و اخلاص است.

(ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ ...)- سپس رو گردانيديد بجز كمى از شما و شمائيد كه از عهد خدا رو گردانيد.

خداوند بازگو فرمود كه يهود پيمان شكنى نمودند و دستورات او را نافرمانى كردند و از او روى گردانيدند جز چند نفرى كه مصونيت الهى داشتند و بعهد و پيمان او وفادارى نمودند لكن آنان را خداوند كم شمرد و در برابر ديگران آنها را معدود قلمداد كرد.

خطاب متوجه كيست؟

برخى گفته‌اند: خطاب متوجه يهود گذشته است كه در اول آيه نامبرده شده‌اند.

و بعضى گفته‌اند: خطاب متوجه يهود زمان پيامبر اكرم است و در حقيقت توبيخى است از آنان در برابر عهد و پيمانى كه در تورات از آنها گرفته شد و آنها تغيير دادند دستور خداوند را و نافرمانى كردند.

و جمع ميان «تولّى» و «اعراض» در اين جمله با اينكه هر دو يك معنا دارد بمنظور تأكيد است.

و برخى گفته‌اند: معناى تولّى، رو گرداندن و اعراض و معناى «و هم معرضون»