ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥٢ - نظم اين سوره

«ملك يوم الدين» و نيز: «اهدنا صراط المستقيم» و در روايت ديگر اضافه ميكند كه حضرت ميفرمود: «صراط المستقيم» يعنى امير المؤمنين ٧.

جميل از حضرت امام صادق نقل ميكند كه فرمود هر گاه بدنبال امام جماعتى بودى وقتى امام از قرائت فاتحه فارغ شد بگو: «الحمد للَّه رب العالمين».

و نيز فضيل از آن حضرت نقل ميكند كه فرمود وقتى فاتحه را خواند و تمام شد بگو «الحمد للَّه رب العالمين».

نظم اين سوره‌

وقتى شخص نعمت‌هاى خدا را در اين عالم با چشم ديد و در باره آنها انديشيد و دانست كه عاليترين و راستگوترين شواهد نعمت‌هاى خدا خود اوست. از نام خدا آغاز كرده‌( بِسْمِ اللَّهِ‌) ميگويد و اعتراف بخدائيش مى‌نمايد و از احساس اينكه رحمن و رحيم است در دلش آرامش و سكون مى‌يابد.

و پس از آنكه باين يگانه نعمت دهنده خود اعتراف نمود او را شكر ميكند و(الْحَمْدُ لِلَّهِ) ميگويد و وقتى مى‌بيند همانطور كه او مشمول نعمت‌هاى خدا قرار گرفته ديگران نيز از اين خوان گسترده بيدريغ بهره‌مند اند ميفهمد كه او(رَبِّ الْعالَمِينَ) است و با ديدن رزق واسعش بهمه مردم، او را بنام‌(الرَّحْمنِ) ميخواند.

هنگامى كه نافرمانى مردم را در برابر اين همه نعمت‌ها مشاهده كرد و اينكه آنان بجاى سپاسگزارى خدا پشت پا به احكام الهى ميزنند واجبات را ترك و گناهان را انجام ميدهند ولى خداى بزرگ نعمت‌هايش را از آنان نميگيرد و گناهشان را مى‌بخشد پس ميداند او «رحيم» است.

اين شخص موحّد، رفتار و سلوك مردم را نسبت بهم مى‌بيند كه بهم ستم كرده و حق همديگر را مى‌برند و هيچ فردى از ديگرى بسلامت نيست مى‌فهمد كه بدنبال آنان روزى است كه خدا انتقام مظلوم را از ظالم خواهد كشيد و ميگويد(مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ).

پس از فهميدن همه اين مطالب و پى بردن به اينكه براى او خالقىِ است رازق‌